«ΤΟ ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΟ ΠΑΜΕ ΚΑΙ Η ΑΜΑΡΤΩΛΗ ΜΑΡΙΑ»

Του Νίκου Τζένου

Στον απόηχο του εορτασμού της Επανάστασης του ’21 και με αφορμή ένα κείμενο του ΠΑΜΕ εκπαιδευτικών, σχετικά με το χαρακτήρα της ελληνικής Επανάστασης, ξανάφερα στο νου μου μια παλιά ιστορία που γίνεται για πολλούς λόγους επίκαιρη.

Το   2006 ένα σχολικό βιβλίο (ιστορία ΣΤ’ Δημοτικού) έγινε αιτία μιας ιδιότυπης εμφύλιας διαμάχης. Η συγγραφική ομάδα και κυρίως η Μαρία Ρεπούση, επίκουρος τότε καθηγήτρια ιστορίας στο Α.Π.Θ. θεωρήθηκε ως μεγίστη  απειλή για το έθνος και το λαό. Ως βουλευτίνα σήμερα της ΔΗΜ.ΑΡ πληρώνει ακόμα την παλιά «αμαρτία».

Σ’ αυτή τη διαμάχη οι συνασπισμένες «εθνικές» και «λαϊκές»  δυνάμεις είχαν συντριπτική υπεροπλία. Ειδήμονες και αδαείς, δεξιοί και κομμουνιστές, δήμαρχοι, κληρικοί, στρατηγοί, συνδικαλιστές, εκπαιδευτικοί(κάποιοι), η Ακαδημία Αθηνών, ο Χριστόδουλος, ο Καραμπελιάς, αλλά και κάθε (αδαής) πικραμένος σε μια σπάνια για τα ελληνικά δεδομένα ομοθυμία, ζήτησαν την «εδώ και τώρα» απόσυρση του βιβλίου.

Στην πρώτη γραμμή της σύγκρουσης βρέθηκαν «φιλίστορες» και «ιστοριοδίφες» που αυτοπροσδιορίζονται αυθαίρετα ως ιστορικοί και επιπλέον δεν έχουν καμία σχέση με μια σχετικά νέα  επιστήμη που λέγεται Διδακτική της Ιστορίας. Σαράντος Καργάκος, Κ.Πλεύρης, Γιώργος Καραμπελιάς, Άδωνης Γεωργιάδης. Το Κ.Κ.Ε  με ειδικό αφιέρωμα στο «Ριζοσπάστη» έδωσε τη δική του «ταξική»διάσταση και απάντηση στον «κοσμοπολιτισμό» της Ρεπούση.

Η κοινότητα των Ελλήνων ιστορικών, που δουλεύει με επιστημονικά εργαλεία και μεθόδους (και όχι με κραυγές) εξουδετερώθηκε  από την «καφρίλα» και το βαρύ πυροβολικό του λαϊκισμού που είχε προνομιακό (όπως συμβαίνει πάντα) λόγο στα Μ.Μ.Ε. Εν τέλει ο τότε Υπουργός Παιδείας Ε. Στυλιανίδης «απεφάσισε και διέταξε», παραβιάζοντας κανόνες και θεσμικά όργανα(Παιδαγωγικό Ινστιτούτο) την απόσυρση του βιβλίου, παρά το γεγονός ότι η επιμελήτρια του βιβλίου Μαρία Ρεπούση δέχτηκε να διορθώσει την επίμαχη φράση «Περί συνωστισμού» που ήταν η σταγόνα που (υποτίθεται) ξεχείλισε το ποτήρι. Τελικά δεν ήταν αυτό το πρόβλημα. Πρόσχημα ήταν.

            Ο γράφων, ήμουν τότε Δημοτικός Σύμβουλος Καλαβρύτων και απέτρεψα ψήφισμα καταδίκης του βιβλίου που κατά τη γνώμη κάποιων δεν εξιστορούσε επαρκώς τα γεγονότα της περιοχής( Αγία Λαύρα, Λάβαρο, Γερμανός). Αντίστοιχα ψηφίσματα και αιτήματα μπήκαν στο Μεσολόγγι, στη Χίο και σε κάθε γωνιά της επικράτειας που αγνοήθηκε (κατά τη γνώμη των τοπικών αρχόντων) από τη Μαρία Ρεπούση το αίμα που έχυσαν οι πρόγονοι για τη λευτεριά της πατρίδας.

Πρώτο συμπέρασμα (έστω ερώτημα). Τι ενόχλησε τους πανέλληνες; Ο συνωστισμός στη Σμύρνη ή το αίμα των προγόνων που δε βρήκε περίοπτη θέση στο βιβλίο; Θα επανέλθω.

Προσφάτως (και ενόψει της επετείου) το ΠΑΜΕ εκπαιδευτικών έστειλε ένα μήνυμα στους μαθητές με το οποίο αμφισβητούνται παραδοχές και εθνικοί μύθοι που ακρίτως έχει υιοθετήσει η «Δημόσια Ιστορία». Θίγει «ιερά και όσια» και αμφισβητεί την κυρίαρχη εθνική αφήγηση. Δεν είναι στις προθέσεις μου να αναλύσω το κείμενο του ΠΑΜΕ. Μόνο τρεις παρατηρήσεις:

·       Οι μύθοι που οψιγενώς αποπειράται να αποδομήσει το ΠΑΜΕ, έχουν προ πολλού καταρριφθεί. Π.χ το γεγονός ότι ο Μιαούλης πέρα από τη μητρική του γλώσσα(αρβανίτικα) μιλούσε μόνο ισπανικά και τσάτρα- πάτρα «ρωμέικα»,είναι ευρύτατα γνωστό και πλήρως αποδεκτό.

·       Οι αναλύσεις του ΠΑΜΕ-ΚΚΕ (από εποχής Κορδάτου) επιμένουν ανιστόρητα και ιδεοληπτικά στον αμιγή ταξικό χαρακτήρα της επανάστασης. Ωστόσο το εμφανές και διακριτό σημείο της ελληνικής επανάστασης δεν ήταν ούτε το εθνικό, ούτε το ταξικό. Ήταν η τοπικότητα. Το στοιχείο αυτό έχουν επαρκώς αναδείξει ο Θάνος Βερέμης, ο Ιάκωβος Μιχαλίδης και ο Πέτρος Τατσόπουλος στην επίσης «αιρετική»σειρά  του ΣΚΑΙ.

·       Αρνείται (ΠΑΜΕ-Κ.Κ.Ε) την υπαρκτή θρησκευτική διάσταση της σύγκρουσης. Κλείνει τα μάτια στο γεγονός ότι το σύνολο των μουσουλμάνων και εβραίων αμάχων στην Πελοπόννησο πέρασαν απ’ το «λεπίδι» των επαναστατών. Οι καθολικοί των Κυκλάδων διεσώθησαν χάριν της υψηλής προστασίας που παρείχε η Γαλλία και οι ιταλικές πόλεις-κράτη.

 Ωστόσο: Η «αιρετική» και «αντεθνική» αφήγηση του ΠΑΜΕ αντιμετωπίστηκε με ανοχή και κατανόηση από την ετερόκλητη συμμαχία που έριξε τη Μαρία Ρεπούση στην πυρά. Eπιπλεον:

·       Η Μαρία Ρεπούση δεν αμφισβήτησε ευθέως εθνικούς μύθους. Τους αποσιώπησε διακριτικά.

·       Δεν άγγιξε ευαίσθητα σημεία που αφορούν την ορθόδοξη ιεραρχία.(αφορισμός των επαναστατών από τον Γρηγόριο τον Ε’).

·       Δεν τόνισε τραυματικά σημεία της επανάστασης(δύο εμφύλιοι πόλεμοι, φυλάκιση Κολοκοτρώνη, ληστρική επιδρομή των ρουμελιωτών στο Μοριά).

·       Αποσιώπησε μελανά σημεία της εξέγερσης(ανελέητη σφαγή μουσουλμάνων και εβραίων στην Τριπολιτσά).

Διακριτικά αποσιώπησε ότι τραυματίζει και πληγώνει την ψυχή ενός μικρού παιδιού. Έδωσε λιγότερο αίμα, λιγότερη βία. Γιατί όμως παρ’ όλα αυτά προκάλεσε αυτή τη γενικευμένη πολεμική;

Έχω την πεποίθηση ότι οι πολέμιοι του βιβλίου πέρα απ’ το να εντοπίσουν την επίμαχη φράση περί συνωστισμού δεν μπήκαν καν στον κόπο να το ξεφυλλίσουν. Αν το είχαν κάνει, θα διαπίστωναν ότι η συγγραφέας αποτυπώνει με ρεαλισμό τις συνθήκες που επικρατούσαν στο λιμάνι όταν ο διοικητής της Σμύρνης Νουρεντίν έδωσε στους Έλληνες της πόλης ασφυκτική προθεσμία δέκα ημερών να την εγκαταλείψουν .

Στη σελίδα 103, παρατίθεται φωτογραφία.

Επιπλέον το βιβλίο ζητά από τους μαθητές:

«Περιγράφω την κατάσταση που επικρατεί στο λιμάνι της Σμύρνης μετά την μικρασιατική καταστροφή».

Υποθέτω ότι κανένα παιδί 12 χρονών δεν μπορεί να ερμηνεύσει αυτή τη φωτογραφία ως προετοιμασία για σχολική εκδρομή.

Στη σελίδα 104 παρατίθενται δυο μαρτυρίες:

·       Μαρτυρία του Α.Μυκονιάτη από τον Ατζανό, κοντά στην Πέργαμο:

«Εμείς οι άλλοι περιμέναμε τρεις μέρες, ώσπου μπήκαμε σε καΐκια και μπαρκάραμε για τη Μυτιλήνη. Ώσπου να πατήσει το ποδάρι του ο τούρκικος στρατός στο χωριό, άραζαν καΐκια και μας παίρναν. … Βασανιστήκαμε, κακοκοιμηθήκαμε, κακοφάγαμε, μεγάλη συμφορά πάθαμε. Και ποιος δεν έκλαψε νεκρούς; Και ποιος δεν κακοπάθησε και ποιος δεν κλαίει ακόμα; Μονάχα τα παιδιά που γεννήθηκαν εδώ, τ’ ακούνε σαν ψεύτικα παραμύθια».

Η συγγραφέας προτείνει στους μαθητές:

Μελετώ τις πηγές και συζητώ για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες πρόσφυγες.

·       Μαρτυρία της Δέσποινας Συμεωνίδου από τα Κενάταλα της Καππαδοκίας:

«Στο ταξίδι έκανε φουρτούνα και οι γυναίκες λιγοθυμούσαν από το φόβο τους.Άκουγες φωνές. Κλάματα. Εγώ είχα μαζί μου τον άνδρα μου, τη μάνα μου και τα τρία παιδιά μου…Ευτυχώς δεν έπαθα τίποτα. Άφησα τα παιδιά μου σε μια γωνιά του βαποριού κοντά στη μάνα μου και κουβαλούσα νερό στις λιπόθυμες γυναίκες. Μερικοί άνθρωποι δε βάσταχαν από τα βάσανα που τράβηξαν και πέθανα στο βαπόρι…Επιτέλους φτάσαμε στον Πειραιά. Άλλοι κατέβηκαν εκεί, εμείς συνεχίσαμε το ταξίδι για την Καβάλα. Μας πήραν στο Τσινάρ Ντερέ , κοντά στη σημερινή Νέα Καρβάλη. Δυο χρόνια μείναμε εκεί κάτω από τα τσαντίρια. Ο κόσμος αρρώσταινε και πέθαινε κάθε μέρα.»

Η συγγραφέας προτείνει:

Μελετώ τις πηγές και αναφέρω τις συνθήκες εξόδου των Ελλήνων προσφύγων.

Γιατί λοιπόν αυτή η εξοντωτική πολεμική στη Ρεπούση σε αντίθεση με την ανοχή στις «αιρετικές και αντεθνικές» θέσεις του ΠΑΜΕ;

Την απάντηση τη βρήκα το περασμένο καλοκαίρι στο βιβλίο του Άκη Γαβριηλίδη «Η Αθεράπευτη Νεκροφιλία του Ριζοσπαστικού Πατριωτισμού», εκδ. futura, Μάιος 2006.

Στον πυρήνα της εθνικής ιδεολογίας βρίσκεται η θυματοποίηση, το αίμα των προγόνων, ο ελληνισμός που χτυπιέται πάντα κι από παντού, αλλά ποτέ δεν πεθαίνει. Η εθνική θεώρηση της ιστορίας θέλει θυσίες, ολοκαυτώματα, αίμα, δάκρυ και πόνο. Θέλει νεκρούς χιλιάδες πάνω στους τροχούς και ζωντανούς να δίνουν το αίμα τους. Θέλει επιπλέον μια διαρκή απειλή πάνω στο έθνος. Σε κάθε χρονική συγκυρία Τούρκοι, Βούλγαροι, Εβραίοι, Άγγλοι, Αμερικάνοι και προσφάτως Μακεδόνες ,Γερμανοί( και εν γένει Βόρειοι) επιστρατεύονται ως εθνική απειλή. Το έθνος θέλει εχθρούς. Αν δεν υπάρχουν, πρέπει να κατασκευαστούν.

Αυτή η θεώρηση της ιστορίας είναι κοινός τόπος για την Εθνικιστική Δεξιά και την Πατριωτική Αριστερά. Στο έργο του Μίκη Θεοδωράκη (κύριου εκφραστή του Ριζοσπαστικού Πατριωτισμού) ο θάνατος, η θυσία, το αίμα έχουν περίοπτη θέση. Επιτάφιος, Γελαστό παιδί, Σωτήρης Πέτρουλας, Οι πρώτοι νεκροί, Του Νεκρού Αδελφού, Κλαίει η μάνα μου στο μνήμα, Ρωμιοσύνη Λιανοτράγουδα και πολλά άλλα.

Την ίδια περίοπτη θέση έχει η διαχρονική απειλή από πραγματικούς ή φαντασιακούς εχθρούς που απειλούν την ύπαρξη του έθνους και της φυλής που ωστόσο δεν γονατίζει, δεν υποκύπτει.

Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις,- εκεί που πάει να σκύψει

με το σουγιά στο κόκαλο, με το λουρί στο σβέρκο

να’ τη πετιέται αποξαρχής κι αντρειεύει και θεριεύει

και καμακώνει το θεριό με το καμάκι του ήλιου.

Αναρωτιέμαι τι διαφέρει το παραπάνω τετράστιχο, από εκείνο που λέει:

Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει

δεν τη σκιάζει φοβέρα καμιά.

Μόνο λίγο καιρό ξαποσταίνει

και ξανά προς τη δόξα τραβά.

Το βιβλίο ιστορίας της ΣΤ’ Δημοτικού δεν είχε την αναγκαία ποσότητα αίματος. Δεν είχει κακούς και δράκους. Δεν είχει κάτι «ηρωικό και πένθιμο.» Αγνόησε (συνειδητά ή ασυνείδητα, δεν ξέρω) τον πυρήνα της εθνικής ιδεολογίας. Γι’ αυτό και χτυπήθηκε ανελέητα.

            Αντιθέτως οι θέσεις του ΠΑΜΕ αντιμετωπίστηκαν με σχετική ανοχή γιατί το Κ.Κ.Ε στην εκατόχρονη ιστορία του έχει τα δικά του θύματα, τους δικούς του χιλιάδες νεκρούς. Έχει γίνει λοιπόν ισότιμος εταίρος στη διαμόρφωση της ιστορικής αφήγηση. Έχει εισφέρει τον αναγκαίο «φόρο αίματος» και ως συνεπής «φορολογούμενος», αποχτά το δικαίωμα να ομιλεί.

Αυτό το δικαίωμα εξ’ ορισμού στερούνται άκαπνοι ειρηνιστές, όπως η κυρία Ρεπούση.

  

Ο Νίκος Τζένος είναι δικηγόρος στα Καλάβρυτα και μέλος των Οικολόγων Πρασίνων.

Επιστολή από καθηγητές του ΠΑΜΕ: "Δεν είναι το 1821 αυτό που νομίζεις"

Σημείωση της Αντιεθνικιστικής Κίνησης:

Η οπτική γωνία ανάλυσης του ακόλουθου κειμένου δεν απηχεί απαραιτήτως τις απόψεις της Αντιεθνικιστικής Κίνησης.

 H ΕΠΙΣΤΟΛΗ.... 

Αγαπητέ μαθητή, μαθήτρια

Ίσως έχεις βαρεθεί να ακούς συνέχεια για επετείους και γιορτές, ειδικά σήμερα που η πολιτική της συγκυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ, του συστήματος των εφοπλιστών, των επιχειρηματιών κάνουν επίθεση στη ζωή σου και στην οικογένειά σου. Κράτα όμως το εξής: ό,τι επίθεση και να σου κάνουν, δε θα σταματήσουν ποτέ να στοχεύουν στο μυαλό σου. Γι’ αυτό σου λένε ψέματα και μισές αλήθειες και για την 25η Μαρτίου, όπως κάνουν και για την 28η Οκτώβρη αλλά και για το Πολυτεχνείο.

Είναι ώρα να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους!

Δεν σου κάνει εντύπωση το γεγονός ότι γιορτάζουμε την έναρξη της επανάστασης του 1821 στις 25η Μαρτίου ενώ ήδη στις 23 Μάρτη του 1821 η Καλαμάτα και άλλα μέρη της Πελοποννήσου είχαν απελευθερωθεί από τους Τούρκους;

Η απάντηση είναι ότι με διάταγμα του 1838, δηλαδή 13 χρόνια αργότερα, ορίσθηκε εθνική γιορτή η μέρα του Ευαγγελισμού για να ντύσουν την επανάσταση με θρησκευτικό μανδύα.

Όμως η επίσημη Εκκλησία δεν ήταν υπέρ της Επανάστασης. Όταν ο Παπαφλέσας συναντήθηκε με τον Παλαιών Πατρών Γερμανό για να του πει ότι όλα ήταν έτοιμα για την επανάσταση, ο τελευταίος άρχισε να τον βρίζει ότι είναι απατεώνας. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός μάλιστα είχε πει: "Ας αφήσουμε τα παιδιά του Μωάμεθ να αποτελειώσουν τα παιδιά του Ροβεσπιέρου"!

Είναι ψέμα ότι ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ύψωσε πρώτος τη σημαία της επανάστασης του 1821. Τη σημαία στην Πάτρα την ύψωσε ο λαϊκός ηγέτης Παναγιώτης Καρατζάς, τον οποίο δολοφόνησαν οι Έλληνες πρόκριτοι της Πάτρας.

Τι σημαίνει αυτό;

Η επανάσταση του 1821 ήταν σύγκρουση με τον Οθωμανικό Δεσποτισμό και συνδέονταν με την απελευθέρωση. Όλοι οι Έλληνες δεν ήταν υπέρ της επανάστασης. Μάλιστα υπήρχαν Έλληνες που ήταν μέρος του Οθωμανικού Συστήματος εξουσίας.

Στην επανάσταση του 1821 δεν πήραν μέρος μόνο ορθόδοξοι Χριστιανοί και Έλληνες το γένος. Πήραν μέρος, κατ' αρχήν, οι λεγόμενοι Φιλέλληνες, από το χώρο της Δυτικής Ευρώπης.

Εκτός από τους Φιλέλληνες, ωστόσο, πήραν μέρος στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες και Βλάχοι, Μολδαβοί, Βούλγαροι, Αλβανοί, Σέρβοι, Τσιγγάνοι, Ούγγροι, Πολωνοί και άλλοι.

Ξέρεις άραγε ότι στα πλοία του Μιαούλη, το πλήρωμα δεν ήξερε καθόλου την ελληνική γλώσσα και ότι μιλούσε Αρβανίτικα;

Ξέρεις ότι οι επαναστάτες του 1821 δεν χωρίζανε το λαό σε Έλληνα και ξένο; Ο Ρήγας Φεραίος καλούσε Χριστιανούς και Τούρκους σε κοινό αγώνα για το γκρέμισμα της οθωμανικής κυριαρχίας και στη δημιουργία μιας Βαλκανικής Ομοσπονδίας.

Η επανάσταση του 1821 δεν ήταν θρησκευτικός πόλεμος, ξεσηκωμός των Χριστιανών κατά των Μωαμεθανών.

Ήρθαν στιγμές που Έλληνες και Τούρκοι πολέμησαν μαζί, εναντίον των Βενετών, των Ισπανών και του Πάπα (και αντίστροφα), προτιμώντας οι Έλληνες ραγιάδες την τουρκική από τη δυτικοευρωπαϊκή φεουδαρχία, αφού η τελευταία υπήρξε κατά πολύ σκληρότερη της τουρκικής.

Αλλά και οι Φιλέλληνες της Δυτικής Ευρώπης που συμμετείχαν στην επανάσταση του 1821, είχαν ταξικά κίνητρα: να κυριαρχήσουν τα ιδανικά και οι σκοποί της μεγάλης (αστικής) Γαλλικής Επανάστασης, ανεξάρτητα από το ότι υπήρχε και ο θαυμασμός τους για την αρχαία παιδεία. 

Όλα αυτά λοιπόν δεν θα στα πουν τα σχολικά βιβλία γιατί δεν θέλουν να ξέρεις τι είναι η επανάσταση για να βγάλεις τα σωστά συμπεράσματα για το σήμερα και τη ζωή σου.

Σου λέμε λοιπόν:

Στην επανάσταση του 1821 δεν ήταν όλοι οι Έλληνες μαζί γιατί είχε κοινωνικό χαρακτήρα.

Κάθε κοινωνική επανάσταση δίνει απάντηση στο ερώτημα: ποια τάξη θα είναι στην εξουσία.

Η επανάσταση είναι το όχημα για να προχωρήσει η κοινωνία μπροστά.

Σκέψου λοιπόν ότι σε όλη την Ευρώπη εκείνη την περίοδο ξεσπούσαν αστικές επαναστάσεις, δηλαδή επαναστάσεις που έβαζαν στόχο να φύγουν οι φεουδάρχες (κάτοχοι γης) από την εξουσία και να πάρουν την πολιτική εξουσία οι αστοί (κάτοχοι κεφαλαίου που εκμεταλλεύονται την ελεύθερη εργατική δύναμη).

Βγάλε τα συμπεράσματα σου για το σήμερα!

Σήμερα πρωτοπόρα κοινωνική δύναμη, δηλαδή αυτοί που μπορούν και θέλουν να φέρουν τα πάνω κάτω, είναι η εργατική τάξη. Η αστική τάξη είναι πια αντιδραστική. Το ξέρεις, το ζεις! Γι’ αυτό κάνει τέτοια επίθεση στη ζωή σου, γι’ αυτό στέλνει τα ΜΑΤ όταν αγωνίζεσαι, σε θέλει σύγχρονο σκλάβο με μισθό ψίχουλα, με ζωή χωρίς δικαιώματα

- Οι κοινωνίες χωρίζονται σε εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους. Στο λαό και τους από πάνω. Η αντίθεσή τους δεν λύνεται με διάλογο αλλά με πάλη.

Κράτα το καλά: είτε στον αγώνα είτε στην υποταγή, ποτέ όλοι οι Έλληνες δεν ήταν μαζί!

Το 1940 κάποιοι έλεγαν, οι "Γερμανοί είναι φίλοι μας" και συνεργάστηκαν με τους φασίστες. Είναι οι πολιτικοί πατεράδες των σύγχρονων ναζιστών της Χρυσής Αυγής.

 Το 1940 κάποιοι έλεγαν ότι είναι τρέλα η αντίσταση. Σήμερα κάποιοι σε καλούν σε εθνική ομοψυχία για να βγούμε από την κρίση και εννοούν να θυσιάσεις τη ζωή και τα όνειρά σου για να σωθούν τα κέρδη της πλουτοκρατίας, του συστήματος τους! Κάποιοι άλλοι, μιλάνε για "κατοχή" από ξένα κράτη, για να κρύψουν τους Έλληνες επιχειρηματίες που πλουτίζουν από τον ιδρώτα των γονιών σου.

Την ιστορία τη γράφουν οι λαοί! Σήμερα είναι η δική σου σειρά.

Η πάλη για τις ανάγκες σου θα είναι σκληρή αλλά δίκαιη. Έτσι ήταν πάντα!

Οργάνωσε τον αγώνα σου για τα δικαιώματά σου, διάβασε και μάθε την αληθινή ιστορία του λαού και του τόπου σου. Αντάρτης-κλέφτης-παλικάρι, πάντα είναι ο ίδιος ο λαός.

Η ακροδεξιά τρομοκρατία στην Ελλάδα στη μεταπολίτευση

Ο στενός συνεργάτης του ακροδεξιού Σαμαρά, ο Φαήλος Κρανηδιώτης – το φασιστοειδές που έδωσε το παρόν στην κηδεία του χουντικού Νίκου Ντερτιλή– υποστήριξε πως μετά τη μεταπολίτευση, «η τρομοκρατία αποτελεί μονοπώλιο της λεγόμενης επαναστατικής αριστεράς» και πως «δεν υπάρχει ακροδεξιά τρομοκρατία» μετά τη μεταπολίτευση.

Ας θυμηθούμε λοιπόν κάποια γεγονότα.

Τσεκούρια, βόμβες, μαχαίρια και δε συμμαζεύεται…

Η λίστα με την ακροδεξιά τρομοκρατία είναι τόσο μεγάλη, που δεν χωράει σ’ ένα άρθρο: Από βόμβα στον κινηματογράφο ΕΛΛΗ (11-03-1978) όπου τραυματίστηκαν 18 άνθρωποι –και ένας απ’ αυτούς έχασε τα δυο του πόδια–μέχρι και επιθέσεις στο Στέκι Μεταναστών στα Εξάρχεια (05-06-2012).

Εμείς θα αναφερθούμε σε κάποια συγκεκριμένα…

- Στις 31 Ιουλίου 1978, ανακοινώθηκε η σύλληψή του Νίκου Μιχαλολιάκου μαζί με άλλους για σειρά βομβιστικών ενεργειών στην Αθήνα, ενώ ταυτόχρονα καθαιρέθηκε από το βαθμό του αξιωματικού των ειδικών δυνάμεων. Αρχικά παραπέμφθηκε στον ανακριτή για παράβαση του νόμου 774/78 "περί καταστολής της τρομοκρατίας" σε βαθμό κακουργήματος. Με βούλευμα του δικαστικού συμβουλίου παραπέμφθηκε στο πενταμελές εφετείο για παράβαση του νόμου 495/76 "περί όπλων και εκρηκτικών υλών" ως ένοχος για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση μαζί με τους Α. Καλέντζη, Α. Πρωτοπαπά, Θ. Παπουτσά, Λ. Παξινόπουλο, Ν. Τσάμη, Ι. Γιαννόπουλο και "συντονιστή" τον λοχαγό Τζαβέλα. Μετά από μετατροπή της κατηγορίας σε πλημμέλημα, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 13 μηνών.

- Στις 12 Μαΐου 1985 ο Μάκης Βορίδης μαζί με τους ομοϊδεάτες του από τη Νεολαία ΕΠΕΝ, επιτίθενται κατά αντιεξουσιαστών. Οι αντιεξουσιαστές διαδήλωναν στο κέντρο της Αθήνας σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους πολιορκούμενους στο Χημείο συντρόφους τους. Στη στήλη «Ιός» της εφημερίδας Ελευθεροτυπία στις 9 Ιουνίου 2002 δημοσιεύτηκε φωτογραφία στην οποία διακρίνεται ο Μάκης Βορίδης κρατώντας αυτοσχέδιο τσεκούρι μαζί με οπλισμένους ομοϊδεάτες του.

- Στις 8.01.1991, στην Πάτρα, στελέχη της ΟΝΝΕΔ Πάτρας, με επικεφαλής τον τοπικό πρόεδρο της οργάνωσης Ιωάννη Καλαμπόκα, επιτίθενται οπλισμένοι κατά των μαθητών στην κατάληψη του Πολυκλαδικού Λυκείου, χωρίς όμως να επιτύχουν να διώξουν τους νέους. Το βράδυ, ομάδα καθηγητών και γονέων επιχειρεί να μπει στο κτίριο. Με το άνοιγμα της πόρτας τα μέλη της ΟΝΝΕΔ επιτίθενται στον κόσμο με σιδερολοστούς, καδρόνια και τσιμεντόλιθους. Ο καθηγητής μαθηματικών και μέλος του Εργατικού Αντι-ιμπεριαλιστικού Μετώπου (ΕΑΜ) Νίκος Τεμπονέρας, πέφτει θανάσιμα τραυματισμένος, με ανοιγμένο το κρανίο από το σιδερολοστό του Ι.Καλαμπόκα. Μεταφέρεται στο νοσοκομείο κλινικά νεκρός και το πρωί της 09.01.1991 παύουν όλες οι ζωτικές λειτουργίες του.

- Τον Ιούνη του 1998, δολοφονική επίθεση στον Δημήτρη Κουσουρή, μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΦΕΕ, από τα μέλη Χρυσής Αυγής, με επικεφαλή τον Αντώνη Ανδρουτσόπουλο (με ψευδώνυμο «Περίανδρος»).

- 24 Φλεβάρη 2009, επίθεση με χειροβομβίδα στα γραφεία του «Δικτύου για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα».

Και η λίστα συνεχίζει με παρόμοιες ενέργειες κατά αριστερών, δημοκρατών, μεταναστών κλπ.

Όσον αφορά τη Θράκη… και τη μειονότητα

Η Θράκη είναι ίσως η πρώτη περιοχή που έζησε την ακροδεξιά τρομοκρατία αμέσως μετά τη πτώση της χούντας,με το Κυπριακό. Την επόμενη μέρα της επέμβασης της Τουρκίας στην Κύπρο, συγκεκριμένοι παρακρατικοί ακροδεξιοί χαφιέδες, στην Κομοτηνή και στην Ξάνθη, άρχισαν να κυνηγάνε και να δέρνουν γυναίκες που φορούσαν μαντίλα, χοτζάδες με το σαρίκι αλλά κι όλους όσοι τολμούσαν να μιλήσουν την τουρκική γλώσσα στους δρόμους.

Ακολούθησε το πογκρόμ κατά της τουρκικής μειονότητας, στις 29 Γενάρη του 1990, κατά το οποίο λεηλατήθηκαν εκατοντάδες μαγαζιά μειονοτικών στην Κομοτηνή. Να τονίσουμε πως τότε Υπουργός Εξωτερικών ήταν ο ακροδεξιός Αντώνης Σαμαράς, που μια μέρα πριν το πογκρόμ βρισκόταν στην Κομοτηνή και πολλοί πιστεύουν πως ήταν ο οργανωτής του.

Και η τελευταία μεγάλη ακροδεξιά τρομοκρατία κατά των Τούρκων της Θράκης, έγινε το 1996 με τα γεγονότα στα Ίμια (Κάρντακ). Λεηλατήθηκαν πάλι δεκάδες μαγαζιά και καφενεία στις γειτονιές που κατοικούν κατά πλειοψηφία οι Τούρκοι, χτυπήθηκαν γυναίκες και ηλικιωμένοι στους δρόμους.

Σήμερα

Συνεχίζονται τρομοκρατικές μοτοπορείες χρυσαυγιτών στα μειονοτικά χώρια… Συνεχίζονται σπασίματα ταφοπλακών, οι εμπρησμοί των τζαμί κτλ. Η ακροδεξιά τρομοκρατία συνεχίζεται και σήμερα. Γίνονται επιθέσεις κατάτων μεταναστών, μειονοτικών, αριστερών, αντιεξουσιαστών καθημερινά.

Και το τραγικό είναι ότι οι μαχαιροβγάλτες, ο τσεκουράτοι, οι οργανωτές των πογκρόμ, είναι στη βουλή, και όχι εκεί που ανήκουν, δηλαδή στη φυλακή.

Τι είχε συμβεί στις 29-01-1990

Στις 29 Γενάρη του 1988, έγινε η μεγαλύτερη διαδήλωση στην ιστορία της μειονότητας στην Κομοτηνή.

Μετά την απόφαση του δικαστηρίου πως δεν υπάρχουν Τούρκοι στην Θράκη, οπότε δεν μπορεί να υπάρχουν και σύλλογοι με ονομασία «τουρκικός-η», χιλιάδες κόσμος διαδήλωσε φωνάζοντας «Είμαστε Τούρκοι». Η αστυνομία είχε κλείσει τους δρόμους για να μην κατεβαίνουν διαδηλωτές απ’ τα γύρω χωριά στο κέντρο της Κομοτηνής. Ξυλοκοπήθηκαν και τραυματίστηκαν πολλά άτομα, είχαμε και αρκετές συλλήψεις.

Δύο χρόνια μετά, οι μειονοτικοί είχαν πάρει απόφαση να κάνουν μια θρησκευτική τελετή (μεβλίτ) για την επέτειο της «εξέγερσης» του ’88, ενώ ο Μητροπολίτης καλούσε σε αντιδιαδήλωση.

Δύο μέρες πριν το πογκρόμ, ένας σχιζοφρενής μειονοτικός, στο Νοσοκομείο της Κομοτηνής, χτύπησε με σκαμπό έναν χριστιανό - εν ονόματι Σολακίδης. (Εδώ πρέπει να τονίσω πως ο μειονοτικός μετά βρέθηκε κρεμασμένος στο κρατητήριο της αστυνομίας!!!)

Στις 29 Γενάρη του 1990, αφού πρώτα το πρωί –οργανωμένα– είχαν μεταφερθεί άτομα από Καβάλα, Ξάνθη, Αλεξανδρούπολη κλπ, με τα λεωφορεία, ο τοπικός τύπος, άρχισε να μεταδίδει ειδήσεις πως «ο κ. Σολακίδης που είχε χτυπηθεί από πράκτορα του Αχμέτ Σαδίκ (ανεξάρτητος μειονοτικός βουλευτής της Ροδόπης), έχει πεθάνει» - ενώ θα πέθαινε μετά από 5 ημέρες…

Μαζεύτηκε λοιπόν το οργανωμένο παρακράτος και άρχισε να λεηλατεί τα μαγαζιά μειονοτικών (ενώ οι Έλληνες για να μην λεηλατηθούν τα δικά τους μαγαζιά, είχαν κρεμάσει χαρτιά πως το μαγαζί είναι «ελληνικό»), να δέρνουν όποιον μειονοτικό βρουν μπροστά τους κλπ.

Είχανε γράψει στους τοίχους, πως αυτό το πογκρόμ, είναι η απάντηση στο πογκρόμ του ’55 που είχε γίνει στην Ιστανμπούλ, ενάντια στους Έλληνες.

Μουσταφά ΤΣΟΛΑΚ

Περιοδικό"Απελάστε το Ρατσισμό", τ.8, Μάρτης 2013

Πατριωτισμός: Το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων

  

Στην εκπομπή του ελληνικού τηλεοπτικού σταθμού MEGA Σαββατοκύριακο 2 Μαρτίου 2013, οι οικοδεσπότες δημοσιογράφοι είχαν πολλούς καλεσμένους με θέμα την ισόβια καταδίκη του τέως Δημάρχου Παπαγεωργόπουλου για το γνωστό οικονομικό σκάνδαλο στο Δήμο Θεσσαλονίκης.

Μεταξύ των καλεσμένων ήταν και ο Νίκος Μαραντζίδης, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστήμιου Μακεδονία. Στη συζήτηση που έγινε, ο κ. Μαραντζίδης είχε το θάρρος να αγγίξει την πληγή που έγινε η αιτία να αναπτυχθεί, σε τόσο μεγάλο βαθμό, η πατριδοκαπηλία στη Θεσσαλονίκη τα τελευταία είκοσι χρόνια.

Καθώς, ο κ. Μαραντζίδης, περιγράφει εύστοχα το πατριδοκάπηλο κλίμα που, με αφορμή το μακεδονικό, διαμορφώθηκε από την πολιτική ελίτ της Θεσσαλονίκης, οι συντελεστές της εκπομπής κουνούν συγκαταβατικά τα κεφάλια τους δείχνοντας ότι συμφωνούν με τον καλεσμένο τους.

Όμως, οι οικοδεσπότες δημοσιογράφοι, δεν αναζήτησαν και τις ευθύνες των ΜΜΕ που χρόνια τώρα εξέθρεψαν και διόγκωσαν συγκεκριμένα πρόσωπα και πρακτικές τις οποίες ο Νίκος Μαραντζίδης με μια κουβέντα τις περιγράφει σαν πατριδοκαπηλία.  Ελπίζουμε τα ΜΜΕ, αντιλαμβανόμενα, την κρισιμότητα των στιγμών να δίνουν περισσότερο χρόνο σε τέτοιους ανθρώπους και όχι να τους διακόπτουν για διαφημίσεις χωρίς να επανέρχονται μετά. Ο κ. Μαραντζίδης είναι από τους λίγους ανθρώπους που στάθηκαν και στέκονται όρθιοι  απέναντι στο λαϊκισμό και τον εθνικισμό.

Η τριανδρία – τριαρχία

Είναι αλήθεια ότι αυτή η, γεμάτη εθνικισμό και πατριδοκαπηλία, φούσκα στη Θεσσαλονίκη γιγαντώθηκε εξαιτίας της υστερίας του μακεδονικού. Αυτή, ακριβώς, η υστερία του μακεδονικού τη δεκαετία του ‘90 ήταν που επέτρεψε σε πολλούς να δρουν ανενόχλητοι όλα αυτά χρόνια διατυμπανίζοντας πατριωτικές κορώνες μπροστά στη βιτρίνα και, ταυτόχρονα, πίσω από τη βιτρίνα να εξυπηρετούν προσωπικά πολιτικά και οικονομικά οφέλη.

Το Απρίλιο του 2011, ο άλλοτε κραταιός Νομάρχης της Θεσσαλονίκης γνωστός και ως Ζορό, όταν είχε καταδικαστεί σε πρώτο βαθμό για παράβαση καθήκοντος,προέβει σε μια ανακοίνωση-μανιφέστο όπου δήλωνε ότι καταδίκη του έγινε διότι με αυτόν στο τιμόνι δεν θα μπορούσαν να επιβάλουν τα σκοτεινά τους σχέδια οι “εχθροί” της Μακεδονίας! Τόσο “"πατριωτικά”!

Από κοντά, όλα αυτά τα χρόνια, και ο παπά-Άνθιμος, ο  τρίτος πυλώνας του εθνικολαϊκισμού της Θεσσαλονίκης. Με αφορμή πάντα το μακεδονικό παραληρεί αδιαλείπτως από άμβωνα κάθε Κυριακή εναντίον κάθε “αόρατου εχθρού” παίζοντας, ταυτοχρόνως, το ρόλο άλλοτε του Υπουργού Εξωτερικών άλλοτε του Αρχιστρατήγου ΓΕΣ και άλλοτε του χρυσαβγήτη. Κλασσικό παράδειγμα η χρυσαβγήτικου τύπου τραμπουκική απειλή τον Αύγουστο του 2011 να τα κάνει «γυαλιά καρφιά» όλα στη Φλώρινα αν τυχόν δοθεί άδεια λειτουργίας ραδιοσταθμού στους εθνικά Μακεδόνες στην Ελλάδα! Μόνο το ρόλο του παπά δεν παίζει ο παπα-Άνθιμος που, άλλωστε, είναι η δουλειά του.

Μπορεί, στην κορυφή της εθνικιστικής πυραμίδας της Θεσσαλονίκης να βρισκόταν οι τρείς αυτοί άνδρες, αλλά δεν ήταν οι μόνοι που δρούσαν “πατριωτικά”. Από κοντά, κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση δεκάδες άλλοι επιφανείς και αφανείς μικροί - μεγάλοι “ήρωες” της δημοσιογραφίας, της πολιτικής και της πνευματικής ελίτ της Θεσσαλονίκης που από τη μια πλευρά συνέδραμαν στη δημιουργία φοβικών συνδρόμων -απλώνοντας ένα πέπλο συντηρητισμού και ρατσισμού- απ’ την άλλη επιδίδονταν ασύστολα στο παράνομο σπορ τοκογλυφίας και ξεπλύματος μαύρου χρήματος. Θυμηθείτε, για παράδειγμα, το κύκλωμα εκβιαστών και την συμμετοχή, σε αυτό, μεγάλοδημοσιογράφων και θα καλάβετε.

Το κάδρο του μπαξέ της πατριδοκαπηλίας επί είκοσι συναπτά έτη καλλιεργούσαν, σαν καλοί κηπουροί, Παπαθεμελήδες, Μέρτζοι, Λιακόπουλοι, Βελόπουλοι και λοιποί.

Η πατριδοκαπηλία “αποκεντρώνεται” και πάει Φλώρινα!

Τα τελευταία 3 χρόνια η πατριδοκαπηλία, με αφορμή το μακεδονικό πάντα, αποκτά νέα χαρακτηριστικά. Αφού “αποσύρονται” σταδιακά από το μπαξέ της Θεσσαλονίκης οι βασικοί πρωταγωνιστές λόγω καταδικαστικών αποφάσεων, εξίσου σταδιακά τα τελευταία 3 χρόνια η “σχολή σκέψης” σε μια προσπάθεια “αποκέντρωσης” μεταφέρεται στη Φλώρινα.

Απτόητοι “καλοί μαθητές”, συνεχίζουν να διαχέουν τον εθνικιστικό τους λόγο με διαφορετικές μορφές ακόμα και σε καιρούς οικονομικά χαλεπούς για τη χώρα μας. Τη στιγμή που τα σχολεία το φετινό χειμώνα έμειναν χωρίς θέρμανση λόγω έλλειψης χρημάτων στο Δήμο Φλώρινας, προγραμματίζονται με φανερά και κρυφά κονδύλια εκδηλώσεις “πατριωτισμού”. Λεφτά για θέρμανση σχολείων στο Δήμο Φλώρινας δεν υπάρχουν, αλλά λεφτά για πατριδοκάπηλα Παμμακεδονικά Ανταμώματα υπάρχουν πολλά!

Αλήθεια, πόσα χρήματα θα ξοδευτούν για να πραγματοποιηθούν υπό την αιγίδα του Δήμου Φλώρινας και της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας το 11ο Διεθνές Συνέδριο των Παμμακεδονικών Ενώσεων Υφηλίου (13 και 14 Ιουλίου 2013) και το 3ο ΠΑΜΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΝΤΑΜΩΜΑ με την συμπαράσταση της “ελληνόψυχης” νεοναζιστικής συμμορίας; Γιατί, άραγε, γράφουν στη πρόσκληση οι οικοδεσπότες οτι για τη συμμετοχή  κρίνεται «Απαραίτητη προϋπόθεση για ΚΑΘΕ Σύλλογο: Ελληνική σημαία και λάβαρο του Συλλόγου.»;;;!!!

Ο τρόπος εκμετάλλευσης της μακεδονικής υστερίας που επιγραμματικά περιέγραψε ο κ. Μαραντζίδης σε ότι αφορά τη Θεσσαλονίκη συνεχίζει, δυστυχώς, να εξαπλώνεται. Όσα έσπειραν οι υστερίες, γύρω από το μακεδονικό τη δεκαετία του 1990, δυστυχώς, θα συνεχίσουν “φυτρώνουν” και τα επόμενα χρόνια στη Φλώρινα και αλλού.

Δημοσιεύτηκε στον δικτυότοπο ABECEDAR στις 7 Μαρτίου 2013.

Mια άλλη επέτειος: 25 Μαρτίου 1944

Αλέκος Ράπτης

Ιωάννινα 7.6.10

Αγαπητοί συλλίστορες

Θα επιθυμούσα να θέσω κάποια ζητήματα στην κρίση σας  αναφορικά με την επιστημονική ημερίδα που παρουσιάστηκε στα Γιάννενα στις 26 Απριλίου του 2010 μια εκδήλωση που αναφερόταν στα κατοχικά Γιάννενα, με σημαντικές αναφορές στην εκτόπιση των μελών της Εβραϊκής κοινότητας Ιωαννίνων από τους Ναζί στις 25 Μαρτίου 1944.

Ακόμη θα ήθελα να ρωτήσω εσάς τους αγαπητούς μου συλίστορες, στο κατά πόσον θα πρέπει να αισθάνονται υπερήφανοι οι Γιαννιώτες για την συνολική εξόντωση των 1850 Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας, από τους Ναζί στα στρατόπεδα θανάτου του Άουσβίτς και του  Μπιρκενάου στην Πολωνία.

Στην συγκεκριμένη εκδήλωση για τα κατοχικά Γιάννενα κατέθεσα μια σειρά από ερωτήσεις, αναφορικά με τον ρόλο, της Ιεράς Μητρόπολης Ιωαννίνων, της  Χωροφυλακής και την όποια συνεργασία με τους Ναζί, καθώς και το «πλιάτσικο» δηλαδή την καταλήστευση που πραγματοποίησαν Γιαννιώτες πολίτες στα περιουσιακά στοιχεία (κινητά και ακίνητα) των Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας με την ανοχή των Ναζί, τις επόμενες μέρες μετά την 25 Μαρτίου 1944, αλλά και τα επόμενα χρόνια που ακολούθησαν.

Δυστυχώς μέχρι τις μέρες μας το ζήτημα αυτό ακόμη παραμένει  ταμπού στα Γιάννενα καθώς κανένας δεν επιθυμεί να κατονομάσει τους ντόπιους Γιαννιώτες που συνεργάστηκαν με τους Ναζί στην διάρκεια της κατοχής. Έτσι λοιπόν κάποιοι από τους ομιλητές  στην ημερίδα για τα κατοχικά Γιάννενα ακόμη και σήμερα επιχειρούν να στρογγυλέψουν την Ιστορία αναφερόμενοι γενικά και αόριστα στους κακούς Γερμανούς στους καημένους Γιαννιωτοεβραίους και στους στενοχωρημένους  Γιαννιώτες που έκλαιγαν όταν οι Ναζί οδηγούσαν στο θάνατο το σύνολο των μελών της Εβραϊκής κοινότητας Ιωαννίνων.

Στο τέλος οι επόμενες γενιές  θα πιστέψουν, όπως θα πιστέψω και εγώ ότι κάθε Γιαννιώτης προσπάθησε να σώσει και έναν Γιαννιωτοεβραίο από τα νύχια των Ναζί και το κατάφερε.

 Όμως η ιστορική μνήμη έρχεται να διαψεύσει τα καλώς κείμενα και την απόπειρα της στρογγυλοποίησης των τραγικών εκείνων στιγμών που βίωσε η Εβραϊκή κοινότητα Ιωαννίνων, στις 25 Μαρτίου 1944.

Η ευθύνη είναι συνολική και συλλογική για όλους εμάς τους Γιαννιώτες που άλλοι βίωσαν τα γεγονότα και άλλοι τα κατέγραψαν ενώ άλλοι διέδωσαν την ιστορική μνήμη από γενιά σε γενιά.

Για όλα αυτά τα παραπάνω αγαπητοί συλίστορες σας καταθέσω κάποια στοιχεία ούτως ώστε να γνωρίσετε  με στοιχεία και  ονοματεπώνυμα τι ακριβώς έγινε στο πριν της 25ης Μαρτίου 1944 αλλά και στο μετά που ακολούθησε όταν πλέον η τραγική κοινότητα των Γιαννιωτοεβραίων είχε  εξοντωθεί από τους Ναζί στα στρατόπεδα θανάτου του Άουσβίτς και του  Μπιρκενάου στην Πολωνία.

Η δράση της φασιστικής οργάνωσης τα «Εθνική Ένωση Ελλάς» , (Ε.Ε.Ε.) «Τρία Έψιλον», στα Γιάννενα

Στην Ελλάδα, την εποχή του μεσοπολέμου  ήδη είχαν ιδρυθεί και λειτουργούσαν πάνω από 10 φασιστικές οργανώσεις δομημένες οργανωτικά στα πρότυπα των γερμανικών Φραικόρπς και των άλλων παραστρατιωτικών οργανώσεων, που προετοίμασαν στη  Γερμανία,  την άνοδο του Ναζισμού.      

Το 1927  στην Θεσσαλονίκη ιδρύεται η φασιστική οργάνωση  «Εθνική Ένωση Ελλάς» , (Ε.Ε.Ε.)  ή αλλιώς όπως λεγόταν « Τα Τρία Έψιλον », με  ρόλο την «άμυνα του Έθνους» απέναντι στον κομμουνισμό  και σε οτιδήποτε άλλο που θα επέφερε κοινωνικούς τριγμούς στο κοινωνικό κατεστημένο της εποχής.

«Τα Τρία Έψιλον»  είχαν ιδεολογική πλατφόρμα τον αντικομουνισμό ,τον αντισημιτισμό και τον αντικοινοβουλευτισμό ενώ ήταν ορκισμένοι εχθροί  του ταξικού συνδικαλισμού και των κοινοβουλευτικών κομμάτων.

Το καλοκαίρι του 1931 έκαναν την εμφάνισή τους στα Γιάννενα τα πρώτα μέλη της Ε.Ε.Ε και όπως ανέφερε η εφημερίδα της εποχής «Ο Κήρυξ»,σκοποί των «Τριεψιλιτών» ήταν «η καταπολέμηση του Εβραϊσμού και του Κομμουνισμού».

Η εξτρεμιστική δραστηριότητα των μελών της φασιστικής οργάνωσης  Ε.Ε.Ε. του τοπικού παραρτήματος Ιωαννίνων αρχίζει να εντείνεται, με την ανοχή κάποιων κύκλων της τοπικής κοινωνίας, με αποτέλεσμα την απαρχή μια σειρά βιαιοπραγιών  κατά των Γιαννιωτοεβραίων.    

Στις αρχές Απριλίου 1934, άγνωστοι ρίχνουν σε εβραϊκό εμπορικό μαγαζί της πόλης , σημείωμα που αναγράφονται τα εξής :

«Ε.Ε.Ε».- Αυτά Οβριέ, θα σου φάν΄ το κεφάλι.

Γενική σφαγή Εβραίων τη 15-6-1934»

Στις  17-4-1934  στο χωριό  Ανατολή, εξυβρίσθει και ξυλοκοπήθηκε

άγρια  ο Εβραίος έμπορος, γυρολόγος,  Αβραάμ  Σαμουήλ  Μεγίρ, από

δύο «Τριεψιλίτες του χωριού.

Στις 20- 8 –1934  ο  Χρηστοβασίλης γράφει από την «Ελευθερία»:

«Ο  Εμπορικός Σύλλογος ευρίσκεται άνω κάτω, εκ της μη προσελεύσεως και συμμετοχής των Ισραηλιτών εμπόρων εις την γενικήν συνέλευσην αυτού, λόγω του ότι , ως ισχυρίζονται ούτοι, ο σύλλογος διοικείται παρ΄ανθρώπων , διαπνεομένων από μίσους κατά του Ισραηλιτικού στοιχείου και ως απόδειξις φέρεται  ότι τα ίδια πρόσωπα προΐστανται του Εμπορικού Συλλόγου και της Ε.Ε.Ε., ής σκοπός είναι η καταπολέμησης  παντός εβραϊκού , διανεμηθείσης παρ΄αυτής και προκηρύξεως προς το κοινόν , δι΄ής συνιστάται μποϋκοτάζ κατά Ισραηλιτών εμπόρων , μέχρις ότου έλθει ο καιρός καθ΄όν θα εκτοπισθή βιαίως τω εν Ηπείρω Ισραηλιτικόν στοιχείον.»

Την ίδια εποχή μια «Προκήρυξη», της ΕΘΝΙKHΣ ΕΝΩΣΙΣ ΕΛΛΑΔΟΣ  (Ε.Ε.Ε.) – Παράρτημα Ιωαννίνων, απευθύνεται «Προς όλους τους Έλληνας Ορθοδόξους Χριστιανούς»

Η προκήρυξη του τοπικού παραρτήματος  Ε.Ε.Ε. Ιωαννίνων  έχει 34 θέσεις που εκφράζουν έντονο αντιεβραικό μένος  ενώ στο τέλος της προκήρυξης  αναφέρονται:

“Hμείς οι Έλληνες τους οποίους φοβούνται και μισούν περισσότερο οι Εβραίοι ,διότι ο Ελληνικός Πολιτισμός…. δεν πρέπει να στερήσωμεν και εις την σημερινήν κρίσιμον περίστασην της παγκοσμίου πάλης εναντίων της επιβολής του Ιουδαϊσμού, αλλά είμεθα πρωτοπόροι εις τον σκληρόν αγώνα.

Δεν συνιστώμεν βιοπραγίας αυταί θα έλθουν με το πλήρωμα του χρόνου….»

Οι φραστικές απειλές της προκήρυξης και γενικότερα όλης αυτής της «δραστηριότητας» αυτών των φασιστικών οργανώσεων, μετά από 10 χρόνια  επρόκειτο να γίνουν πραγματικότητα, όταν στις 25 Μαρτίου 1944 συνελήφθησαν όλοι οι Γιαννιωτοεβραίοι από τον γερμανικό στρατό και εξοντώθηκαν στα Ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου του Άουσβιτς και του Μπιρκενάου.

Η Ελληνική χωροφυλακή και η Υπηρεσία Ειδικής Ασφαλείας στα Γιάννενα.

 Η Υπηρεσία Ειδικής Ασφαλείας είχε ιδρυθεί τον Σεπτέμβριο του 1925 και εντάχθηκε στην χωροφυλακή σαν μονάδα με καθήκοντα στενής παρακολούθησης  της «ξένης προπαγάνδας» και του κομμουνισμού.

Κατά την διάρκεια του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου στην Υπηρεσία της Ειδικής Ασφάλειας ήταν ενταγμένοι 445 αξιωματικοί και υπαξιωματικοί, 30 πολιτικοί πράκτορες και 1200 αστυφύλακες.

Το 1944 η Ελληνική Χωροφυλακή στην διάρκεια της γερμανικής κατοχής στην πόλη των Ιωαννίνων παρουσίαζε την παρακάτω οργανωτική δομή:

Ανωτέρα Διοίκηση Χωροφυλακής Ηπείρου.

Ταρσακόπουλος, Ανώτερος Διοικητής  Χωροφυλακής Ηπείρου      

Διοίκηση Χωροφυλακής Ιωαννίνων.

Χρηστινίδης Ιωάννης, ταγματάρχης, διοικητής Χωροφυλακής Ιωαννίνων.

Υπαγόμενο  Γραφείο στη Διοίκηση Χωροφυλακής Ιωαννίνων:

Γραφείο Ειδικής Ασφαλείας.   

Κοτοπούλης, Διοικητής Ασφαλείας.

Τμήμα Ασφαλείας Ιωαννίνων

Γρίβας Ιωάννης, υπομοίραρχος, διοικητής Τμήματος Ασφαλείας Ιωαννίνων.

Ομάδα δίωξης Τμήματος Ασφαλείας  Ιωαννίνων.

Αγοράκης Σταύρος, ανθυπασπιστής, αρχηγός της ομάδας.

Φατούρος Ν. ενωματάρχης.

Χρυσικόπουλος Χρ. υπενωματάρχης.

Γεωργούτσος Γ. υπενωματάρχης.

Στα Γιάννενα υπήρχαν τρία (3) Τμήματα Χωροφυλακής

Το Α΄ Τμήμα Χωροφυλακής στεγαζόταν μαζί με την Διοίκηση Χωροφυλακής και  βρισκόταν κοντά στην Ζωσιμαία Ακαδημία στην σημερινή οδό Δωδώνης

Το Β΄ Τμήμα Χωροφυλακής στεγαζόταν στο στενό της οδού Λόρδου  Βύρωνος.

Το Γ΄ Τμήμα Χωροφυλακής στεγαζόταν κοντά στην Εκκλησία του Αρχιμαντρειού.

Στις 18 Ιανουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων» αναφέρεται σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην διάρκεια της κατοχής  στο σπίτι του ανθυπασπιστή Αγοράκη Σταύρου, στην οποία συμμετείχαν Γερμανοί Αξιωματικοί, ο ανθυπασπιστής Φατούρος Ν, και Χωροφύλακες της ομάδας Δίωξης κατά του κομμουνισμού.

Στις 19 Ιανουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων» αποκαλύπτει την στενή συνεργασία στην διάρκεια της κατοχής, που είχε ο Διοικητής του Τμήματος Ασφαλείας Ιωαννίνων υπομοίραρχος Γρίβας Ιωάννης με τον Διευθυντή της Γερμανικής Αστυνομίας Τάξεως (Ordnungspolizei) και την Γερμανική υπηρεσία   SiPo/S.D (Sicherheitspolzei/Sicherheitsdienst – Αστυνομία Ασφαλείας / Υπηρεσία  Ασφαλείας.

Στις 10 Φεβρουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων», δημοσιεύει την συγχαρητήρια επιστολή με αύξοντα αριθμό 74, του διοικητή της Γερμανικής Αστυνομίας Τάξεως, (Ordnungspolizei) προς τον Γενικό Διοικητή Ηπείρου Μιχαήλ Τσιμπρή.

Στην επιστολή αυτή ο διοικητής, με  βαθμό ταγματάρχη της Γερμανικής Αστυνομίας Τάξεως, (Ordnungspolizei), στα Γιάννενα, πλέκει το εγκώμιο των ανδρών της Ελληνικής Χωροφυλακής αναφέροντας επι λέξει:

«Κατά την αναχώρησην των Εβραίων η Ελληνική Χωροφυλακή επετέλεσε καλώς τα ανατεθέντα αυτή καθήκοντα»…ενώ παρακάτω αναφέρει:

«Ίδια ηργάσθη καλώς ο Διευθυντής του Τμήματος Ασφαλείας υπομοίραρχος Γρίβας και εις αυτόν οφείλεται κατά το μέγα μέρος το επιτευχθέν αποτέλεσμα».

Η μαρτυρία του Κώστα Παπαγεωργίου του Αποστόλου στο χειρόγραφο κείμενο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα του ΕΑΜ «Αγωνιστής» είναι συγκλονιστική και αναφέρει πως οι Γερμανοί πραγματοποίησαν μια σύσκεψη τα ξημερώματα της 25ης Μαρτίου 1944,στην οποία συμμετείχαν οι Διοικητές, οι αξιωματικοί και οι χωροφύλακες των τμημάτων Ασφαλείας. Σ΄αυτή την σύσκεψη πάρθηκε και η τελική απόφαση στο πως και κατά πόσον θα μπορέσουν να εγκλωβίσουν τους Γιαννιωτοεβραίους μέσα στα σπίτια τους την 25 Μαρτίου 1944, για να μπορέσουν να τους συλλάβουν και να τους εκτοπίσουν.

«Από 4ης πρωινής εκύκλωσαν Εβρα.[αίους] μέχρι ορφανοτροφείο και οδό Μητρόπολης. Αφού προσεκάλεσαν διοικητάς ,αξιωματ.χωρ.και Τμ. Ασφ.και ανεκοίνωσαν απόφασιν 3ην πρωινήν…»

Μαρτυρία του Αποστόλη Παπαγεωργίου του Κωνσταντίνου στον Αλέκο Ράπτη, 2 Μαΐου 2010:

« Η γιαγιά μου λεγόταν Ρίνα Νταλαγιάννη – Παπαγεωργίου και είχε το σπίτι της στην οδό Παύλου Μελά, εκεί κοντά που είναι το ΙΚΑ σήμερα.

Είχε ένα μαγαζάκι με μια πλεχτομηχανή στην οδό Λόρδου Βύρωνος και προσπαθούσε μέσα στην κατοχή και τη σκλαβιά να ζήσει την οικογένειά της .

Εκείνο το πρωί της  μαύρης μέρας της 25 Μαρτίου 1944, ξεκίνησε με τα πόδια για να πάει στο μαγαζί της. Είχε φτάσει σχεδόν κάπου εκεί κοντά στο Γυαλί Καφενέ όταν είδε τα Γερμανικά φορτηγά να περνούν μπροστά της φορτωμένα με τον κόσμο, τους Γιαννιωτοεβραίους, που τους έπαιρναν από τα Γιάννενα, κοντοστάθηκε και τους κοίταζε, είχε πολλές φιλενάδες Γιαννιωτοεβραίες που ερχόταν στο μαγαζί της.

Ξαφνικά άκουσε μια φωνή από τα φορτηγά που πέρναγαν, γύρισε και είδε μια από τις φιλενάδες της πάνω στο φορτηγό που της φώναξε:   

«Ώ, κυρά -  Ρίνα πιάσε τα κλειδιά από το σπίτι μου για να το προσέχεις» και της πέταξε μια αρμαθιά κλειδιά και ύστερα χάθηκε μέσα στο νερόχιονο.

Η γιαγιά η Ρίνα πήγε στο μαγαζί  της και έβαλε τα κλειδιά σε μια πρόκα στο τοίχο. Δεν πέρασε μια ώρα και στο μαγαζί εμφανίστηκε ένας Τζανταρμάς (χωροφύλακας)που της είπε αμέσως επιτακτικά: «Δώσμ΄τα κλειδιά τσ΄Οβριάς, φέρτα τώρα , που τάχς΄». Τούδωσε τα κλειδιά και του είπε: «πάρτα Χριστιανέ΄μ», κι΄ο «Τζανταρμάς» πήρε τα κλειδιά και πήγε στο σπίτι της Γιαννιωτοεβραίας για το πλιάτσικο που μόλις είχε αρχίσει.  

«Το Πλιάτσικο» ή αλλιώς η καταλήστευση των Εβραϊκών περιουσιών από Γιαννιώτες πολίτες 

Οι Γερμανοί από την πλευρά τους πήραν ότι ήθελαν. Το πρώτο πλιάτσικο διενεργήθηκε από Γιαννιώτες πολίτες, στις περιουσίες των εβραικών σπιτιών και εμπορικών μαγαζιών περίπου στις 3το μεσημέρι της ίδιας μέρας, δηλαδή  λίγες ώρες αργότερα με τον εκτοπισμό των Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας από τα Γιάννενα.

Οι Γερμανοί έδωσαν την άδεια στους πιο κοντινούς συνεργάτες τους να ανοίξουν τα μαγαζιά και να προχωρήσουν στο πλιάτσικο των αγαθών και σε ότι δήποτε άλλο ήταν χρήσιμο , ενώ ταυτόγχρονα τους επέτρεψαν να να γίνουν οι κύριοι ιδιοκτήτες σε Εβραϊκά σπίτια και μαγαζιά.

Ο Γενικός Διοικητής Ηπείρου Μιχαήλ Τσιμπρής που υπήρξε ο επίσημος συνεργάτης των Γερμανών έδωσε εντολή για την άμεση διανομή δηλαδή την καταλήστευση των Εβραϊκών περιουσιών στα Γιάννενα.

Στους επόμενους μήνες που ακολούθησαν από την ημέρα της εκτόπισης το πλιάτσικο ή αλλιώς η καταλήστευση των περιουσιακών στοιχείων των Γιαννιωτοεβραίων, συνεχιζόταν κανονικά με την επίσημη σφραγίδα των δωσίλογων και των συνεργατών των Ναζί στα Γιάννενα.

Το υπόμνημα του Δούμα Δημητρίου, (φωτο 1 και φωτο 2) που ήταν έμπορος Ιωαννίνων και το οποίο απευθύνεται στον Γενικό Διοικητή Ηπείρου, Μιχαήλ Τσιμπρή, με ημερομηνία 10 Ιουνίου 1944 είναι αρκετά αποκαλυπτικό καθώς καταγράφονται εν τω συνόλω όλες οι περιουσίες των Γιαννιωτοεβραίων μέσα σε μια τρισέλιδη αναφορά.

Είναι το υπόμνημα που παραμένει ο αδιάψευστος μάρτυρας  για τον τρόπο και την μεθοδολογία  με τον οποία καταπατήθηκαν και κυριολεκτικά καταληστεύθηκαν περιουσίες εμπορικών καταστημάτων  των Γιαννιωτοεβραίων, περιουσίες που διαμοίρασαν οι Γιαννιώτες συμπολίτες μου με την ανοχή και την συνεργασία της Γερμανικής Στρατιωτικής Διοίκησης Ιωαννίνων.    

Το έγγραφο (φωτο 3) απευθύνεται στον Γενικό Διοικητή Ηπείρου, Τσιμπρή Μιχαήλ. Η ημερομηνία του εγγράφου εμφανίζει ημερομηνία  13 Μαΐου 1944 σχεδόν ένα μήνα από την εκτόπιση των Γιαννιωτοεβραίων και αποτυπώνεται εμφανώς επί του εγγράφου η καταλήστευση των Εβραϊκών μαγαζιών στα Γιάννενα από τις Δημόσιες Υπηρεσίες.

Το έγγραφο (φωτο 4) που απευθύνεται στον Γενικό Διοικητή Ηπείρου, Τσιμπρή Μιχαήλ. Η ημερομηνία του εγγράφου εμφανίζει ημερομηνία  18 Μαΐου 1944 σχεδόν ένα μήνα από την εκτόπιση των Γιαννιωτοεβραίων και φανερώνει την αγωνία των Δημοσίων Υπηρεσιών να καρπωθούν κατόπιν εντολής του Γενικού Διοικητή Ηπείρου, τα εμπορικά καταστήματα των Γιαννιωτοεβραίων της πόλης των Ιωαννίνων. 

Στις 23 Ιανουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων», αναφέρεται στην στρατιωτική διαταγή, της ΥΙ Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ, η οποία καταγράφει την θλιβερή εικόνα του πλιάτσικου  όπως αυτό επιχειρείται από Γιαννιώτες πολίτες εις βάρος  των Γιαννιωτοεβραικών περιουσιών.

Η  συγκεκριμένη διαταγή είναι σαφής καθώς  αναφέρει ότι «πολλοί πολίτες καταστρέφουν Ισραηλιτικές περιουσίες» προξενώντας υλικές καταστροφές στα  σπίτια και αφαιρούν διάφορα υλικά, πόρτες, παράθυρα, κεραμίδια κλπ.

Επίσης η διαταγή της ΥΙ Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ  επισημαίνει ότι από τούδε και στο εξής, όποιος θα συλληφθεί να κλέβει περιουσιακά στοιχεία των Γιαννιωτοεβραίων θα παραπεμφθεί και θα τιμωρηθεί αυστηρά από το Στρατοδικείο. 

 Στις 25 Ιανουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων», ανακοινώνει άλλη μια στρατιωτική διαταγή της ΥΙ Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ, που αναφέρει ότι  τα περιουσιακά στοιχεία των μελών της Εβραϊκής Κοινότητας Ιωαννίνων είναι υπό την προστασία και την εγγύηση που παρέχει ο ΕΛΑΣ και ο οποίος έχει καθορίσει σαν άμεσο διαχειριστή την  Επιμελητεία του Αντάρτη (ΕΤΑ).

Τέλος η διαταγή της ΥΙ Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ κλείνει με την αυστηρή προειδοποίηση προς όλους τους Γιαννιώτες ότι έως τις 25 τρέχοντος, θα πρέπει όλοι να δηλώσουν στην Επαρχιακή ΕΤΑ Ιωαννίνων,  όποια είδη έχουν στην κατοχή τους ή τα αγόρασαν από τις αρχές κατοχής και τα οποία προέρχονται από περιουσιακά στοιχεία των Γιαννιωτοεβραίων της πόλης των Ιωαννίνων.

Την 1η Απριλίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων», μέσα από ένα πρωτοσέλιδο δίστηλο άρθρο  αποκαλύπτει τα έργα και τις ημέρες  όλων αυτών που συμμετείχαν στο «πλιάτσικο ή αλλιώς την καταλήστευση των περιουσιακών στοιχείων κινητών και ακινήτων της Γιαννιωτοεβραικής  Κοινότητας Ιωαννίνων.

«… Με τον άνανδρο και βάρβαρο διωγμό των συμπολιτών μας Εβραίων η περιουσία τους έμεινε στο έρμαιο των διαφόρων Τσιμπρήδων -  Φράντζηδων – πάτερ Αθανασίου κι΄όλου αυτού του έντιμου συναφιού…

 Η ρεμούλα και η κλεψιά που επικράτησε είναι κάτι που έγινε γνωστό σε όλη την Ήπειρο και για να καλύψουν τις βρωμιές τους έδιναν πότε – πότε και μερικά ψίχουλα στους υπαλλήλους ή σε κανένα χωριό.

Ο αξιότιμος κ. Γιαννής μετέφερε δεκάδες ολοκλήρων αυτοκινήτων εμπορευμάτων στην Αθήνα και τα πούλησε.

Ο Σεβασμιώτατος Σπυρίδων προέβη στην αγιώτατη πράξη της περισυλλογής μερικών αυτοκινήτων εμπορευμάτων για την Αθήνα.

 Πάτερ Αθανάσιος αφού επροίκησε όλες τις «ανεψιές»…με μερικές χιλιάδες πήχεις υφασμάτων χασέδων, κάμποτ και  κάμποσων δεκάδων σερβιτσιών κατά προτίμηση πολυτελείας, μερίμνησε για τον πλουτισμό της Μητρόπολης και του σπιτιού του με άλλα εμπορεύματα που ανακάλυψε προ ολίγου η Πολιτοφυλακή.

Ο κ. Φρόντζος δίπλα στα υψηλά του καθήκοντα δεν ξέχασε να εφοδιάσει και το σπίτι με μερικές δεκάδες κιβώτια από τα «ευτελή» αυτά πράματα και έτσι στις γενόμενες έρευνες βρέθηκε το υπόγειό του γεμάτο από κάσσες  υαλικών, σερβιτσιών, υφασμάτων, βενζινών κλπ…

…κάποιος άλλος  έντιμος κ. του συναφιού αφού ρήμαξε με τη σειρά του τις εβραϊκές αποθήκες , με την είσοδο του ΕΛΑΣ στα Γιάννενα βρέθηκε με μερικές εκατοντάδες τόπια στο σπίτι του και προνοώντας δυσάρεστα  απρόοπτα τα  τοποθέτησε στο νταβάνι ενός δημοσίου κτιρίου… λέγεται πως η τοποθέτηση και η απόκρυψη ανήκει στον υφασματέμπορα  κ. Μέρτζον χωρίς να είναι βέβαιο και αφήνεται στον ίδιο να μας το διευκρινίσει…»

Θεωρώ ότι τα παραπάνω κείμενο είναι αρκετά σαφές και αποκαλύπτει με ονοματεπώνυμο την βρώμικη συνεργασία αυτών των Γιαννιωτών πολιτών με τους Ναζί καθώς επίσης και την διαμόρφωση μιάς συγκεκριμένης οικονομικής ελίτ Γιαννιωτών πολιτών  που αναδείχτηκαν οικονομικά αλλά και πολιτικά στην μεταπολεμική Ελλάδα, στην πόλη μας τα Γιάννενα.

Είναι η κοινωνική και οικονομική ανάδειξη αυτών των ανθρώπων  που στηρίχτηκαν  πάνω στην καταλήστευση και στο «πλιάτσικο» της Εβραϊκής περιουσίας κινητής και ακίνητης των Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας, είναι οι Γιαννιώτες συμπολίτες μας που οικοδόμησαν την κοινωνική και οικονομική τους καταξίωση  πάνω στο αίμα της τραγικής κοινότητας των Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας.

Θεωρώ ότι θα πρέπει να ζητήσουμε μια βαθιά συγνώμη σαν Γιαννιώτες  από τους λιγοστούς εναπομείναντες Γιαννιωτοεβραίους στα Γιάννενα και να αναλογισθούμε νοερά την μνήμη όλων των άλλων Γιαννιωτοεβραίων της πόλης μας που άφησαν την τελευταία τους πνοή στα στρατόπεδα θανάτου του Άουσβιτς και του Μπιρκενάου.

Η Ιστορία και η κοινωνία ας μας κρίνει.

alekosrr@yahoo.gr

Αναρτήθηκε στην προσωπική ιστοσελίδα του Ζαν Κοέν στις 10 Ιουνίου 2010.

Η ελληνοποίηση των Βλάχων

Της Έφης Μήτσιου

H λέξη «Βλάχος» σημαίνει σήμερα, στον καθημερινό προφορικό λόγο, τον ‘άξεστο’, τον ‘χωριάτη’, αποκτώντας έτσι ένα υποτιμητικό σημασιολογικό περιεχόμενο. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτός ο όρος προσδιορίζει μια πραγματική ιστορική οντότητα, που εντάχθηκε στο ελληνικό έθνος με το τίμημα της μη περαιτέρω ανάπτυξής της. 

Πολλοί μύθοι υπάρχουν για την καταγωγή των Αρουμάνων ή αλλιώς Βλάχων, μιας εθνότητας με μακραίωνη ύπαρξη στην Ελλάδα και αλλού. Πάντως, ως φαίνεται, η επικρατέστερη εκδοχή είναι αυτή που στηρίζει την καταγωγή τους από θρακικούς και ιλλυρικούς γηγενείς πληθυσμούς.

Από τα μέσα του 19ο αιώνα οι λατινόφωνοι λαοί βόρεια του Δούναβη αναπτύσσουν μια λατινική συνείδηση αναζητώντας την κοινή καταγωγή. Ο ρουμανικός εθνικισμός επωφελείται από αυτή τη στροφή προς τη λατινικότητα και στρέφει την προσοχή του προς την ενσωμάτωση των Βλάχων στα εθνικά του ιδεολογήματα.

Από την άλλη, στον ελληνικό χώρο ξεκινά η προσπάθεια απόδειξης της ελληνικής καταγωγής των Βλάχων μέσα από την εθνική ιστοριογραφία, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη πολλές φορές τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα.

Ως κύριο μέσο για την οικειοποίησή τους χρησιμοποιείται αρχικά η εκπαιδευτική πολιτική. Από την πλευρά της, η Ρουμανία προωθεί ένα σχέδιο ίδρυσης σχολικών δικτύων κυρίως στα νότια Βαλκάνια, όπου ο αριθμός των Αρουμάνων ήταν πολυπληθής. Το ελληνικό κράτος, από τη μεριά του, επιστρατεύει δάσκαλους, κληρικούς, ιεραπόστολους για να εμφυσήσουν στους Βλάχους των περιοχών αυτών, την ελληνική εθνική συνείδηση.

Στις αρχές τους 20ου αιώνα, η επιτυχία της ρουμανικής διπλωματίας έθεσε τις πρώτες βάσεις της συζήτησης περί βλάχικης μειονότητας στον ελληνικό χώρο . Η ελληνική πλευρά προσπάθησε να αποτρέψει τα σχέδια της Ρουμανίας.

Εθνικός στόχος ήταν εξαρχής η ενσωμάτωση των μειονοτήτων στο εθνικό κορμό με οποιονδήποτε τρόπο. Το ελληνικό κράτος παρουσίαζε ‘μαγειρεμένα’ δεδομένα των απογραφών του, που έδειχναν άλλοτε πολύ μικρό αριθμό Βλάχων στα εδάφη του και άλλοτε πολύ μεγάλο αριθμό ελληνόφωνων Βλάχων.

Μέσω της προπαγάνδας και της βίας από τοπικούς φορείς, υπήρξε συστηματική προσπάθεια να αποδυναμωθεί η εκπαίδευση σε αρουμανικά σχολεία.

Η σοβαρότερη προπαγανδιστική πρακτική, ωστόσο, ήταν ο διαχωρισμός σε ελληνόφωνους κατοίκους και σε ρουμανίζοντες. Σε αυτή την διάκριση δεν υπήρχε πουθενά η έννοια Βλάχος, σα να μην αναγνωριζόταν  καθόλου η ύπαρξή τους. Με άλλα λόγια, μόνο όποιος μιλούσε την ελληνική θεωρείτο Έλληνας.

Η κατάσταση οξύνθηκε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ορισμένοι Βλάχοι της Πίνδου εκμεταλλεύτηκαν την ιταλική προσέγγιση, η οποία έβλεπε τους Βλάχους ως ιταλικής καταγωγής και συμμάχησαν με τον Μουσολίνι. Πήραν την άδεια του και ιδρύθηκε το επονομαζόμενο Πριγκιπάτο της Πίνδου, το οποίο διέλυσε ο Βελουχιώτης.

Μεταπολεμικά και θεωρώντας ως ύστατη εθνική προδοσία την σύμπραξη με την Ιταλία, η ελληνική ιστοριογραφία τους αντιμετώπισε μέσα από μια καθ’ όλα εθνικιστική σκοπιά.

Η καθημερινότητα των Αρουμάνων γινόταν ολοένα και πιο δύσκολη. Στα σχολεία απαγορευόταν η χρήση της μητρικής τους γλώσσας. Αν σε κάποιο παιδί ξέφευγε κάποια λέξη, το ξύλο ήταν η άμεση απάντηση. Δεν επιτρεπόταν ούτε στις γειτονιές τους η χρήση των βλάχικων. Οι μαρτυρίες της εποχής για τη βία της αστυνομία καθώς και απλών πολιτών εναντίον τους, είναι χαρακτηριστικές.

Στις δεκαετίες του 1950 και 1960 τα πράγματα έβαιναν προς ομαλοποίηση, όχι επειδή αποδυναμώθηκε ο εθνικισμός, αλλά  γιατί οι Βλάχοι είχαν πλήρως εγκολπωθεί στο ελληνικό εθνικό γίγνεσθαι.  Πλέον,  δεν ετίθετο ζήτημα εθνικής συνείδησης, μιας και αυτό είχε λυθεί με ‘συνοπτικές διαδικασίες’ στο παρελθόν.

Η στάση των ίδιων των Βλάχων απέναντι στις πρακτικές του ελληνικού κράτους, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί παθητική, με εξαίρεση το παράδειγμα της Πίνδου. Στην συνείδησή τους η λέξη Έλληνας δεν σήμαινε τίποτε άλλο παρά τον πλούσιο έμπορο, τον ντόπιο κ.τ.λ. Δεν έβλεπαν καμία κοινή ιστορική καταγωγή, αλλά μια κοινωνική συνύπαρξη.

Οι περισσότεροι μιλούσαν ελληνικά παράλληλα με τη μητρική τους γλώσσα, χωρίς αυτό να αποτελεί απόδειξη εθνικής συνείδησης. Η ελληνική ήταν η γλώσσα του εμπορίου, του σχολείου και της δημόσιας σφαίρας.

Η Βλάχικη γλώσσα είναι μόνο προφορική και όχι γραπτή. Σήμερα έχουμε χάσει μία μεγάλη ευκαιρία να έχουμε σε γραπτή μορφή ένα λατινογενές ιδίωμα, το οποίο προέρχεται από την ρωμαϊκή εποχή. Αν και στα τέλη του 18ου αιώνα είχε γίνει μια προσπάθεια από τους διανοούμενος της διασποράς για τη δημιουργία λεξιλογίου, ωστόσο ο εθνικισμός δεν επέτρεψε την ανάπτυξη της.

*Η Έφη Μήτσιου είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ιστορίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο