Η ακροδεξιά τρομοκρατία στην Ελλάδα στη μεταπολίτευση

Ο στενός συνεργάτης του ακροδεξιού Σαμαρά, ο Φαήλος Κρανηδιώτης – το φασιστοειδές που έδωσε το παρόν στην κηδεία του χουντικού Νίκου Ντερτιλή– υποστήριξε πως μετά τη μεταπολίτευση, «η τρομοκρατία αποτελεί μονοπώλιο της λεγόμενης επαναστατικής αριστεράς» και πως «δεν υπάρχει ακροδεξιά τρομοκρατία» μετά τη μεταπολίτευση.

Ας θυμηθούμε λοιπόν κάποια γεγονότα.

Τσεκούρια, βόμβες, μαχαίρια και δε συμμαζεύεται…

Η λίστα με την ακροδεξιά τρομοκρατία είναι τόσο μεγάλη, που δεν χωράει σ’ ένα άρθρο: Από βόμβα στον κινηματογράφο ΕΛΛΗ (11-03-1978) όπου τραυματίστηκαν 18 άνθρωποι –και ένας απ’ αυτούς έχασε τα δυο του πόδια–μέχρι και επιθέσεις στο Στέκι Μεταναστών στα Εξάρχεια (05-06-2012).

Εμείς θα αναφερθούμε σε κάποια συγκεκριμένα…

- Στις 31 Ιουλίου 1978, ανακοινώθηκε η σύλληψή του Νίκου Μιχαλολιάκου μαζί με άλλους για σειρά βομβιστικών ενεργειών στην Αθήνα, ενώ ταυτόχρονα καθαιρέθηκε από το βαθμό του αξιωματικού των ειδικών δυνάμεων. Αρχικά παραπέμφθηκε στον ανακριτή για παράβαση του νόμου 774/78 "περί καταστολής της τρομοκρατίας" σε βαθμό κακουργήματος. Με βούλευμα του δικαστικού συμβουλίου παραπέμφθηκε στο πενταμελές εφετείο για παράβαση του νόμου 495/76 "περί όπλων και εκρηκτικών υλών" ως ένοχος για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση μαζί με τους Α. Καλέντζη, Α. Πρωτοπαπά, Θ. Παπουτσά, Λ. Παξινόπουλο, Ν. Τσάμη, Ι. Γιαννόπουλο και "συντονιστή" τον λοχαγό Τζαβέλα. Μετά από μετατροπή της κατηγορίας σε πλημμέλημα, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 13 μηνών.

- Στις 12 Μαΐου 1985 ο Μάκης Βορίδης μαζί με τους ομοϊδεάτες του από τη Νεολαία ΕΠΕΝ, επιτίθενται κατά αντιεξουσιαστών. Οι αντιεξουσιαστές διαδήλωναν στο κέντρο της Αθήνας σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους πολιορκούμενους στο Χημείο συντρόφους τους. Στη στήλη «Ιός» της εφημερίδας Ελευθεροτυπία στις 9 Ιουνίου 2002 δημοσιεύτηκε φωτογραφία στην οποία διακρίνεται ο Μάκης Βορίδης κρατώντας αυτοσχέδιο τσεκούρι μαζί με οπλισμένους ομοϊδεάτες του.

- Στις 8.01.1991, στην Πάτρα, στελέχη της ΟΝΝΕΔ Πάτρας, με επικεφαλής τον τοπικό πρόεδρο της οργάνωσης Ιωάννη Καλαμπόκα, επιτίθενται οπλισμένοι κατά των μαθητών στην κατάληψη του Πολυκλαδικού Λυκείου, χωρίς όμως να επιτύχουν να διώξουν τους νέους. Το βράδυ, ομάδα καθηγητών και γονέων επιχειρεί να μπει στο κτίριο. Με το άνοιγμα της πόρτας τα μέλη της ΟΝΝΕΔ επιτίθενται στον κόσμο με σιδερολοστούς, καδρόνια και τσιμεντόλιθους. Ο καθηγητής μαθηματικών και μέλος του Εργατικού Αντι-ιμπεριαλιστικού Μετώπου (ΕΑΜ) Νίκος Τεμπονέρας, πέφτει θανάσιμα τραυματισμένος, με ανοιγμένο το κρανίο από το σιδερολοστό του Ι.Καλαμπόκα. Μεταφέρεται στο νοσοκομείο κλινικά νεκρός και το πρωί της 09.01.1991 παύουν όλες οι ζωτικές λειτουργίες του.

- Τον Ιούνη του 1998, δολοφονική επίθεση στον Δημήτρη Κουσουρή, μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΦΕΕ, από τα μέλη Χρυσής Αυγής, με επικεφαλή τον Αντώνη Ανδρουτσόπουλο (με ψευδώνυμο «Περίανδρος»).

- 24 Φλεβάρη 2009, επίθεση με χειροβομβίδα στα γραφεία του «Δικτύου για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα».

Και η λίστα συνεχίζει με παρόμοιες ενέργειες κατά αριστερών, δημοκρατών, μεταναστών κλπ.

Όσον αφορά τη Θράκη… και τη μειονότητα

Η Θράκη είναι ίσως η πρώτη περιοχή που έζησε την ακροδεξιά τρομοκρατία αμέσως μετά τη πτώση της χούντας,με το Κυπριακό. Την επόμενη μέρα της επέμβασης της Τουρκίας στην Κύπρο, συγκεκριμένοι παρακρατικοί ακροδεξιοί χαφιέδες, στην Κομοτηνή και στην Ξάνθη, άρχισαν να κυνηγάνε και να δέρνουν γυναίκες που φορούσαν μαντίλα, χοτζάδες με το σαρίκι αλλά κι όλους όσοι τολμούσαν να μιλήσουν την τουρκική γλώσσα στους δρόμους.

Ακολούθησε το πογκρόμ κατά της τουρκικής μειονότητας, στις 29 Γενάρη του 1990, κατά το οποίο λεηλατήθηκαν εκατοντάδες μαγαζιά μειονοτικών στην Κομοτηνή. Να τονίσουμε πως τότε Υπουργός Εξωτερικών ήταν ο ακροδεξιός Αντώνης Σαμαράς, που μια μέρα πριν το πογκρόμ βρισκόταν στην Κομοτηνή και πολλοί πιστεύουν πως ήταν ο οργανωτής του.

Και η τελευταία μεγάλη ακροδεξιά τρομοκρατία κατά των Τούρκων της Θράκης, έγινε το 1996 με τα γεγονότα στα Ίμια (Κάρντακ). Λεηλατήθηκαν πάλι δεκάδες μαγαζιά και καφενεία στις γειτονιές που κατοικούν κατά πλειοψηφία οι Τούρκοι, χτυπήθηκαν γυναίκες και ηλικιωμένοι στους δρόμους.

Σήμερα

Συνεχίζονται τρομοκρατικές μοτοπορείες χρυσαυγιτών στα μειονοτικά χώρια… Συνεχίζονται σπασίματα ταφοπλακών, οι εμπρησμοί των τζαμί κτλ. Η ακροδεξιά τρομοκρατία συνεχίζεται και σήμερα. Γίνονται επιθέσεις κατάτων μεταναστών, μειονοτικών, αριστερών, αντιεξουσιαστών καθημερινά.

Και το τραγικό είναι ότι οι μαχαιροβγάλτες, ο τσεκουράτοι, οι οργανωτές των πογκρόμ, είναι στη βουλή, και όχι εκεί που ανήκουν, δηλαδή στη φυλακή.

Τι είχε συμβεί στις 29-01-1990

Στις 29 Γενάρη του 1988, έγινε η μεγαλύτερη διαδήλωση στην ιστορία της μειονότητας στην Κομοτηνή.

Μετά την απόφαση του δικαστηρίου πως δεν υπάρχουν Τούρκοι στην Θράκη, οπότε δεν μπορεί να υπάρχουν και σύλλογοι με ονομασία «τουρκικός-η», χιλιάδες κόσμος διαδήλωσε φωνάζοντας «Είμαστε Τούρκοι». Η αστυνομία είχε κλείσει τους δρόμους για να μην κατεβαίνουν διαδηλωτές απ’ τα γύρω χωριά στο κέντρο της Κομοτηνής. Ξυλοκοπήθηκαν και τραυματίστηκαν πολλά άτομα, είχαμε και αρκετές συλλήψεις.

Δύο χρόνια μετά, οι μειονοτικοί είχαν πάρει απόφαση να κάνουν μια θρησκευτική τελετή (μεβλίτ) για την επέτειο της «εξέγερσης» του ’88, ενώ ο Μητροπολίτης καλούσε σε αντιδιαδήλωση.

Δύο μέρες πριν το πογκρόμ, ένας σχιζοφρενής μειονοτικός, στο Νοσοκομείο της Κομοτηνής, χτύπησε με σκαμπό έναν χριστιανό - εν ονόματι Σολακίδης. (Εδώ πρέπει να τονίσω πως ο μειονοτικός μετά βρέθηκε κρεμασμένος στο κρατητήριο της αστυνομίας!!!)

Στις 29 Γενάρη του 1990, αφού πρώτα το πρωί –οργανωμένα– είχαν μεταφερθεί άτομα από Καβάλα, Ξάνθη, Αλεξανδρούπολη κλπ, με τα λεωφορεία, ο τοπικός τύπος, άρχισε να μεταδίδει ειδήσεις πως «ο κ. Σολακίδης που είχε χτυπηθεί από πράκτορα του Αχμέτ Σαδίκ (ανεξάρτητος μειονοτικός βουλευτής της Ροδόπης), έχει πεθάνει» - ενώ θα πέθαινε μετά από 5 ημέρες…

Μαζεύτηκε λοιπόν το οργανωμένο παρακράτος και άρχισε να λεηλατεί τα μαγαζιά μειονοτικών (ενώ οι Έλληνες για να μην λεηλατηθούν τα δικά τους μαγαζιά, είχαν κρεμάσει χαρτιά πως το μαγαζί είναι «ελληνικό»), να δέρνουν όποιον μειονοτικό βρουν μπροστά τους κλπ.

Είχανε γράψει στους τοίχους, πως αυτό το πογκρόμ, είναι η απάντηση στο πογκρόμ του ’55 που είχε γίνει στην Ιστανμπούλ, ενάντια στους Έλληνες.

Μουσταφά ΤΣΟΛΑΚ

Περιοδικό"Απελάστε το Ρατσισμό", τ.8, Μάρτης 2013

Πατριωτισμός: Το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων

  

Στην εκπομπή του ελληνικού τηλεοπτικού σταθμού MEGA Σαββατοκύριακο 2 Μαρτίου 2013, οι οικοδεσπότες δημοσιογράφοι είχαν πολλούς καλεσμένους με θέμα την ισόβια καταδίκη του τέως Δημάρχου Παπαγεωργόπουλου για το γνωστό οικονομικό σκάνδαλο στο Δήμο Θεσσαλονίκης.

Μεταξύ των καλεσμένων ήταν και ο Νίκος Μαραντζίδης, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστήμιου Μακεδονία. Στη συζήτηση που έγινε, ο κ. Μαραντζίδης είχε το θάρρος να αγγίξει την πληγή που έγινε η αιτία να αναπτυχθεί, σε τόσο μεγάλο βαθμό, η πατριδοκαπηλία στη Θεσσαλονίκη τα τελευταία είκοσι χρόνια.

Καθώς, ο κ. Μαραντζίδης, περιγράφει εύστοχα το πατριδοκάπηλο κλίμα που, με αφορμή το μακεδονικό, διαμορφώθηκε από την πολιτική ελίτ της Θεσσαλονίκης, οι συντελεστές της εκπομπής κουνούν συγκαταβατικά τα κεφάλια τους δείχνοντας ότι συμφωνούν με τον καλεσμένο τους.

Όμως, οι οικοδεσπότες δημοσιογράφοι, δεν αναζήτησαν και τις ευθύνες των ΜΜΕ που χρόνια τώρα εξέθρεψαν και διόγκωσαν συγκεκριμένα πρόσωπα και πρακτικές τις οποίες ο Νίκος Μαραντζίδης με μια κουβέντα τις περιγράφει σαν πατριδοκαπηλία.  Ελπίζουμε τα ΜΜΕ, αντιλαμβανόμενα, την κρισιμότητα των στιγμών να δίνουν περισσότερο χρόνο σε τέτοιους ανθρώπους και όχι να τους διακόπτουν για διαφημίσεις χωρίς να επανέρχονται μετά. Ο κ. Μαραντζίδης είναι από τους λίγους ανθρώπους που στάθηκαν και στέκονται όρθιοι  απέναντι στο λαϊκισμό και τον εθνικισμό.

Η τριανδρία – τριαρχία

Είναι αλήθεια ότι αυτή η, γεμάτη εθνικισμό και πατριδοκαπηλία, φούσκα στη Θεσσαλονίκη γιγαντώθηκε εξαιτίας της υστερίας του μακεδονικού. Αυτή, ακριβώς, η υστερία του μακεδονικού τη δεκαετία του ‘90 ήταν που επέτρεψε σε πολλούς να δρουν ανενόχλητοι όλα αυτά χρόνια διατυμπανίζοντας πατριωτικές κορώνες μπροστά στη βιτρίνα και, ταυτόχρονα, πίσω από τη βιτρίνα να εξυπηρετούν προσωπικά πολιτικά και οικονομικά οφέλη.

Το Απρίλιο του 2011, ο άλλοτε κραταιός Νομάρχης της Θεσσαλονίκης γνωστός και ως Ζορό, όταν είχε καταδικαστεί σε πρώτο βαθμό για παράβαση καθήκοντος,προέβει σε μια ανακοίνωση-μανιφέστο όπου δήλωνε ότι καταδίκη του έγινε διότι με αυτόν στο τιμόνι δεν θα μπορούσαν να επιβάλουν τα σκοτεινά τους σχέδια οι “εχθροί” της Μακεδονίας! Τόσο “"πατριωτικά”!

Από κοντά, όλα αυτά τα χρόνια, και ο παπά-Άνθιμος, ο  τρίτος πυλώνας του εθνικολαϊκισμού της Θεσσαλονίκης. Με αφορμή πάντα το μακεδονικό παραληρεί αδιαλείπτως από άμβωνα κάθε Κυριακή εναντίον κάθε “αόρατου εχθρού” παίζοντας, ταυτοχρόνως, το ρόλο άλλοτε του Υπουργού Εξωτερικών άλλοτε του Αρχιστρατήγου ΓΕΣ και άλλοτε του χρυσαβγήτη. Κλασσικό παράδειγμα η χρυσαβγήτικου τύπου τραμπουκική απειλή τον Αύγουστο του 2011 να τα κάνει «γυαλιά καρφιά» όλα στη Φλώρινα αν τυχόν δοθεί άδεια λειτουργίας ραδιοσταθμού στους εθνικά Μακεδόνες στην Ελλάδα! Μόνο το ρόλο του παπά δεν παίζει ο παπα-Άνθιμος που, άλλωστε, είναι η δουλειά του.

Μπορεί, στην κορυφή της εθνικιστικής πυραμίδας της Θεσσαλονίκης να βρισκόταν οι τρείς αυτοί άνδρες, αλλά δεν ήταν οι μόνοι που δρούσαν “πατριωτικά”. Από κοντά, κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση δεκάδες άλλοι επιφανείς και αφανείς μικροί - μεγάλοι “ήρωες” της δημοσιογραφίας, της πολιτικής και της πνευματικής ελίτ της Θεσσαλονίκης που από τη μια πλευρά συνέδραμαν στη δημιουργία φοβικών συνδρόμων -απλώνοντας ένα πέπλο συντηρητισμού και ρατσισμού- απ’ την άλλη επιδίδονταν ασύστολα στο παράνομο σπορ τοκογλυφίας και ξεπλύματος μαύρου χρήματος. Θυμηθείτε, για παράδειγμα, το κύκλωμα εκβιαστών και την συμμετοχή, σε αυτό, μεγάλοδημοσιογράφων και θα καλάβετε.

Το κάδρο του μπαξέ της πατριδοκαπηλίας επί είκοσι συναπτά έτη καλλιεργούσαν, σαν καλοί κηπουροί, Παπαθεμελήδες, Μέρτζοι, Λιακόπουλοι, Βελόπουλοι και λοιποί.

Η πατριδοκαπηλία “αποκεντρώνεται” και πάει Φλώρινα!

Τα τελευταία 3 χρόνια η πατριδοκαπηλία, με αφορμή το μακεδονικό πάντα, αποκτά νέα χαρακτηριστικά. Αφού “αποσύρονται” σταδιακά από το μπαξέ της Θεσσαλονίκης οι βασικοί πρωταγωνιστές λόγω καταδικαστικών αποφάσεων, εξίσου σταδιακά τα τελευταία 3 χρόνια η “σχολή σκέψης” σε μια προσπάθεια “αποκέντρωσης” μεταφέρεται στη Φλώρινα.

Απτόητοι “καλοί μαθητές”, συνεχίζουν να διαχέουν τον εθνικιστικό τους λόγο με διαφορετικές μορφές ακόμα και σε καιρούς οικονομικά χαλεπούς για τη χώρα μας. Τη στιγμή που τα σχολεία το φετινό χειμώνα έμειναν χωρίς θέρμανση λόγω έλλειψης χρημάτων στο Δήμο Φλώρινας, προγραμματίζονται με φανερά και κρυφά κονδύλια εκδηλώσεις “πατριωτισμού”. Λεφτά για θέρμανση σχολείων στο Δήμο Φλώρινας δεν υπάρχουν, αλλά λεφτά για πατριδοκάπηλα Παμμακεδονικά Ανταμώματα υπάρχουν πολλά!

Αλήθεια, πόσα χρήματα θα ξοδευτούν για να πραγματοποιηθούν υπό την αιγίδα του Δήμου Φλώρινας και της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας το 11ο Διεθνές Συνέδριο των Παμμακεδονικών Ενώσεων Υφηλίου (13 και 14 Ιουλίου 2013) και το 3ο ΠΑΜΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΝΤΑΜΩΜΑ με την συμπαράσταση της “ελληνόψυχης” νεοναζιστικής συμμορίας; Γιατί, άραγε, γράφουν στη πρόσκληση οι οικοδεσπότες οτι για τη συμμετοχή  κρίνεται «Απαραίτητη προϋπόθεση για ΚΑΘΕ Σύλλογο: Ελληνική σημαία και λάβαρο του Συλλόγου.»;;;!!!

Ο τρόπος εκμετάλλευσης της μακεδονικής υστερίας που επιγραμματικά περιέγραψε ο κ. Μαραντζίδης σε ότι αφορά τη Θεσσαλονίκη συνεχίζει, δυστυχώς, να εξαπλώνεται. Όσα έσπειραν οι υστερίες, γύρω από το μακεδονικό τη δεκαετία του 1990, δυστυχώς, θα συνεχίσουν “φυτρώνουν” και τα επόμενα χρόνια στη Φλώρινα και αλλού.

Δημοσιεύτηκε στον δικτυότοπο ABECEDAR στις 7 Μαρτίου 2013.

Mια άλλη επέτειος: 25 Μαρτίου 1944

Αλέκος Ράπτης

Ιωάννινα 7.6.10

Αγαπητοί συλλίστορες

Θα επιθυμούσα να θέσω κάποια ζητήματα στην κρίση σας  αναφορικά με την επιστημονική ημερίδα που παρουσιάστηκε στα Γιάννενα στις 26 Απριλίου του 2010 μια εκδήλωση που αναφερόταν στα κατοχικά Γιάννενα, με σημαντικές αναφορές στην εκτόπιση των μελών της Εβραϊκής κοινότητας Ιωαννίνων από τους Ναζί στις 25 Μαρτίου 1944.

Ακόμη θα ήθελα να ρωτήσω εσάς τους αγαπητούς μου συλίστορες, στο κατά πόσον θα πρέπει να αισθάνονται υπερήφανοι οι Γιαννιώτες για την συνολική εξόντωση των 1850 Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας, από τους Ναζί στα στρατόπεδα θανάτου του Άουσβίτς και του  Μπιρκενάου στην Πολωνία.

Στην συγκεκριμένη εκδήλωση για τα κατοχικά Γιάννενα κατέθεσα μια σειρά από ερωτήσεις, αναφορικά με τον ρόλο, της Ιεράς Μητρόπολης Ιωαννίνων, της  Χωροφυλακής και την όποια συνεργασία με τους Ναζί, καθώς και το «πλιάτσικο» δηλαδή την καταλήστευση που πραγματοποίησαν Γιαννιώτες πολίτες στα περιουσιακά στοιχεία (κινητά και ακίνητα) των Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας με την ανοχή των Ναζί, τις επόμενες μέρες μετά την 25 Μαρτίου 1944, αλλά και τα επόμενα χρόνια που ακολούθησαν.

Δυστυχώς μέχρι τις μέρες μας το ζήτημα αυτό ακόμη παραμένει  ταμπού στα Γιάννενα καθώς κανένας δεν επιθυμεί να κατονομάσει τους ντόπιους Γιαννιώτες που συνεργάστηκαν με τους Ναζί στην διάρκεια της κατοχής. Έτσι λοιπόν κάποιοι από τους ομιλητές  στην ημερίδα για τα κατοχικά Γιάννενα ακόμη και σήμερα επιχειρούν να στρογγυλέψουν την Ιστορία αναφερόμενοι γενικά και αόριστα στους κακούς Γερμανούς στους καημένους Γιαννιωτοεβραίους και στους στενοχωρημένους  Γιαννιώτες που έκλαιγαν όταν οι Ναζί οδηγούσαν στο θάνατο το σύνολο των μελών της Εβραϊκής κοινότητας Ιωαννίνων.

Στο τέλος οι επόμενες γενιές  θα πιστέψουν, όπως θα πιστέψω και εγώ ότι κάθε Γιαννιώτης προσπάθησε να σώσει και έναν Γιαννιωτοεβραίο από τα νύχια των Ναζί και το κατάφερε.

 Όμως η ιστορική μνήμη έρχεται να διαψεύσει τα καλώς κείμενα και την απόπειρα της στρογγυλοποίησης των τραγικών εκείνων στιγμών που βίωσε η Εβραϊκή κοινότητα Ιωαννίνων, στις 25 Μαρτίου 1944.

Η ευθύνη είναι συνολική και συλλογική για όλους εμάς τους Γιαννιώτες που άλλοι βίωσαν τα γεγονότα και άλλοι τα κατέγραψαν ενώ άλλοι διέδωσαν την ιστορική μνήμη από γενιά σε γενιά.

Για όλα αυτά τα παραπάνω αγαπητοί συλίστορες σας καταθέσω κάποια στοιχεία ούτως ώστε να γνωρίσετε  με στοιχεία και  ονοματεπώνυμα τι ακριβώς έγινε στο πριν της 25ης Μαρτίου 1944 αλλά και στο μετά που ακολούθησε όταν πλέον η τραγική κοινότητα των Γιαννιωτοεβραίων είχε  εξοντωθεί από τους Ναζί στα στρατόπεδα θανάτου του Άουσβίτς και του  Μπιρκενάου στην Πολωνία.

Η δράση της φασιστικής οργάνωσης τα «Εθνική Ένωση Ελλάς» , (Ε.Ε.Ε.) «Τρία Έψιλον», στα Γιάννενα

Στην Ελλάδα, την εποχή του μεσοπολέμου  ήδη είχαν ιδρυθεί και λειτουργούσαν πάνω από 10 φασιστικές οργανώσεις δομημένες οργανωτικά στα πρότυπα των γερμανικών Φραικόρπς και των άλλων παραστρατιωτικών οργανώσεων, που προετοίμασαν στη  Γερμανία,  την άνοδο του Ναζισμού.      

Το 1927  στην Θεσσαλονίκη ιδρύεται η φασιστική οργάνωση  «Εθνική Ένωση Ελλάς» , (Ε.Ε.Ε.)  ή αλλιώς όπως λεγόταν « Τα Τρία Έψιλον », με  ρόλο την «άμυνα του Έθνους» απέναντι στον κομμουνισμό  και σε οτιδήποτε άλλο που θα επέφερε κοινωνικούς τριγμούς στο κοινωνικό κατεστημένο της εποχής.

«Τα Τρία Έψιλον»  είχαν ιδεολογική πλατφόρμα τον αντικομουνισμό ,τον αντισημιτισμό και τον αντικοινοβουλευτισμό ενώ ήταν ορκισμένοι εχθροί  του ταξικού συνδικαλισμού και των κοινοβουλευτικών κομμάτων.

Το καλοκαίρι του 1931 έκαναν την εμφάνισή τους στα Γιάννενα τα πρώτα μέλη της Ε.Ε.Ε και όπως ανέφερε η εφημερίδα της εποχής «Ο Κήρυξ»,σκοποί των «Τριεψιλιτών» ήταν «η καταπολέμηση του Εβραϊσμού και του Κομμουνισμού».

Η εξτρεμιστική δραστηριότητα των μελών της φασιστικής οργάνωσης  Ε.Ε.Ε. του τοπικού παραρτήματος Ιωαννίνων αρχίζει να εντείνεται, με την ανοχή κάποιων κύκλων της τοπικής κοινωνίας, με αποτέλεσμα την απαρχή μια σειρά βιαιοπραγιών  κατά των Γιαννιωτοεβραίων.    

Στις αρχές Απριλίου 1934, άγνωστοι ρίχνουν σε εβραϊκό εμπορικό μαγαζί της πόλης , σημείωμα που αναγράφονται τα εξής :

«Ε.Ε.Ε».- Αυτά Οβριέ, θα σου φάν΄ το κεφάλι.

Γενική σφαγή Εβραίων τη 15-6-1934»

Στις  17-4-1934  στο χωριό  Ανατολή, εξυβρίσθει και ξυλοκοπήθηκε

άγρια  ο Εβραίος έμπορος, γυρολόγος,  Αβραάμ  Σαμουήλ  Μεγίρ, από

δύο «Τριεψιλίτες του χωριού.

Στις 20- 8 –1934  ο  Χρηστοβασίλης γράφει από την «Ελευθερία»:

«Ο  Εμπορικός Σύλλογος ευρίσκεται άνω κάτω, εκ της μη προσελεύσεως και συμμετοχής των Ισραηλιτών εμπόρων εις την γενικήν συνέλευσην αυτού, λόγω του ότι , ως ισχυρίζονται ούτοι, ο σύλλογος διοικείται παρ΄ανθρώπων , διαπνεομένων από μίσους κατά του Ισραηλιτικού στοιχείου και ως απόδειξις φέρεται  ότι τα ίδια πρόσωπα προΐστανται του Εμπορικού Συλλόγου και της Ε.Ε.Ε., ής σκοπός είναι η καταπολέμησης  παντός εβραϊκού , διανεμηθείσης παρ΄αυτής και προκηρύξεως προς το κοινόν , δι΄ής συνιστάται μποϋκοτάζ κατά Ισραηλιτών εμπόρων , μέχρις ότου έλθει ο καιρός καθ΄όν θα εκτοπισθή βιαίως τω εν Ηπείρω Ισραηλιτικόν στοιχείον.»

Την ίδια εποχή μια «Προκήρυξη», της ΕΘΝΙKHΣ ΕΝΩΣΙΣ ΕΛΛΑΔΟΣ  (Ε.Ε.Ε.) – Παράρτημα Ιωαννίνων, απευθύνεται «Προς όλους τους Έλληνας Ορθοδόξους Χριστιανούς»

Η προκήρυξη του τοπικού παραρτήματος  Ε.Ε.Ε. Ιωαννίνων  έχει 34 θέσεις που εκφράζουν έντονο αντιεβραικό μένος  ενώ στο τέλος της προκήρυξης  αναφέρονται:

“Hμείς οι Έλληνες τους οποίους φοβούνται και μισούν περισσότερο οι Εβραίοι ,διότι ο Ελληνικός Πολιτισμός…. δεν πρέπει να στερήσωμεν και εις την σημερινήν κρίσιμον περίστασην της παγκοσμίου πάλης εναντίων της επιβολής του Ιουδαϊσμού, αλλά είμεθα πρωτοπόροι εις τον σκληρόν αγώνα.

Δεν συνιστώμεν βιοπραγίας αυταί θα έλθουν με το πλήρωμα του χρόνου….»

Οι φραστικές απειλές της προκήρυξης και γενικότερα όλης αυτής της «δραστηριότητας» αυτών των φασιστικών οργανώσεων, μετά από 10 χρόνια  επρόκειτο να γίνουν πραγματικότητα, όταν στις 25 Μαρτίου 1944 συνελήφθησαν όλοι οι Γιαννιωτοεβραίοι από τον γερμανικό στρατό και εξοντώθηκαν στα Ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου του Άουσβιτς και του Μπιρκενάου.

Η Ελληνική χωροφυλακή και η Υπηρεσία Ειδικής Ασφαλείας στα Γιάννενα.

 Η Υπηρεσία Ειδικής Ασφαλείας είχε ιδρυθεί τον Σεπτέμβριο του 1925 και εντάχθηκε στην χωροφυλακή σαν μονάδα με καθήκοντα στενής παρακολούθησης  της «ξένης προπαγάνδας» και του κομμουνισμού.

Κατά την διάρκεια του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου στην Υπηρεσία της Ειδικής Ασφάλειας ήταν ενταγμένοι 445 αξιωματικοί και υπαξιωματικοί, 30 πολιτικοί πράκτορες και 1200 αστυφύλακες.

Το 1944 η Ελληνική Χωροφυλακή στην διάρκεια της γερμανικής κατοχής στην πόλη των Ιωαννίνων παρουσίαζε την παρακάτω οργανωτική δομή:

Ανωτέρα Διοίκηση Χωροφυλακής Ηπείρου.

Ταρσακόπουλος, Ανώτερος Διοικητής  Χωροφυλακής Ηπείρου      

Διοίκηση Χωροφυλακής Ιωαννίνων.

Χρηστινίδης Ιωάννης, ταγματάρχης, διοικητής Χωροφυλακής Ιωαννίνων.

Υπαγόμενο  Γραφείο στη Διοίκηση Χωροφυλακής Ιωαννίνων:

Γραφείο Ειδικής Ασφαλείας.   

Κοτοπούλης, Διοικητής Ασφαλείας.

Τμήμα Ασφαλείας Ιωαννίνων

Γρίβας Ιωάννης, υπομοίραρχος, διοικητής Τμήματος Ασφαλείας Ιωαννίνων.

Ομάδα δίωξης Τμήματος Ασφαλείας  Ιωαννίνων.

Αγοράκης Σταύρος, ανθυπασπιστής, αρχηγός της ομάδας.

Φατούρος Ν. ενωματάρχης.

Χρυσικόπουλος Χρ. υπενωματάρχης.

Γεωργούτσος Γ. υπενωματάρχης.

Στα Γιάννενα υπήρχαν τρία (3) Τμήματα Χωροφυλακής

Το Α΄ Τμήμα Χωροφυλακής στεγαζόταν μαζί με την Διοίκηση Χωροφυλακής και  βρισκόταν κοντά στην Ζωσιμαία Ακαδημία στην σημερινή οδό Δωδώνης

Το Β΄ Τμήμα Χωροφυλακής στεγαζόταν στο στενό της οδού Λόρδου  Βύρωνος.

Το Γ΄ Τμήμα Χωροφυλακής στεγαζόταν κοντά στην Εκκλησία του Αρχιμαντρειού.

Στις 18 Ιανουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων» αναφέρεται σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην διάρκεια της κατοχής  στο σπίτι του ανθυπασπιστή Αγοράκη Σταύρου, στην οποία συμμετείχαν Γερμανοί Αξιωματικοί, ο ανθυπασπιστής Φατούρος Ν, και Χωροφύλακες της ομάδας Δίωξης κατά του κομμουνισμού.

Στις 19 Ιανουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων» αποκαλύπτει την στενή συνεργασία στην διάρκεια της κατοχής, που είχε ο Διοικητής του Τμήματος Ασφαλείας Ιωαννίνων υπομοίραρχος Γρίβας Ιωάννης με τον Διευθυντή της Γερμανικής Αστυνομίας Τάξεως (Ordnungspolizei) και την Γερμανική υπηρεσία   SiPo/S.D (Sicherheitspolzei/Sicherheitsdienst – Αστυνομία Ασφαλείας / Υπηρεσία  Ασφαλείας.

Στις 10 Φεβρουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων», δημοσιεύει την συγχαρητήρια επιστολή με αύξοντα αριθμό 74, του διοικητή της Γερμανικής Αστυνομίας Τάξεως, (Ordnungspolizei) προς τον Γενικό Διοικητή Ηπείρου Μιχαήλ Τσιμπρή.

Στην επιστολή αυτή ο διοικητής, με  βαθμό ταγματάρχη της Γερμανικής Αστυνομίας Τάξεως, (Ordnungspolizei), στα Γιάννενα, πλέκει το εγκώμιο των ανδρών της Ελληνικής Χωροφυλακής αναφέροντας επι λέξει:

«Κατά την αναχώρησην των Εβραίων η Ελληνική Χωροφυλακή επετέλεσε καλώς τα ανατεθέντα αυτή καθήκοντα»…ενώ παρακάτω αναφέρει:

«Ίδια ηργάσθη καλώς ο Διευθυντής του Τμήματος Ασφαλείας υπομοίραρχος Γρίβας και εις αυτόν οφείλεται κατά το μέγα μέρος το επιτευχθέν αποτέλεσμα».

Η μαρτυρία του Κώστα Παπαγεωργίου του Αποστόλου στο χειρόγραφο κείμενο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα του ΕΑΜ «Αγωνιστής» είναι συγκλονιστική και αναφέρει πως οι Γερμανοί πραγματοποίησαν μια σύσκεψη τα ξημερώματα της 25ης Μαρτίου 1944,στην οποία συμμετείχαν οι Διοικητές, οι αξιωματικοί και οι χωροφύλακες των τμημάτων Ασφαλείας. Σ΄αυτή την σύσκεψη πάρθηκε και η τελική απόφαση στο πως και κατά πόσον θα μπορέσουν να εγκλωβίσουν τους Γιαννιωτοεβραίους μέσα στα σπίτια τους την 25 Μαρτίου 1944, για να μπορέσουν να τους συλλάβουν και να τους εκτοπίσουν.

«Από 4ης πρωινής εκύκλωσαν Εβρα.[αίους] μέχρι ορφανοτροφείο και οδό Μητρόπολης. Αφού προσεκάλεσαν διοικητάς ,αξιωματ.χωρ.και Τμ. Ασφ.και ανεκοίνωσαν απόφασιν 3ην πρωινήν…»

Μαρτυρία του Αποστόλη Παπαγεωργίου του Κωνσταντίνου στον Αλέκο Ράπτη, 2 Μαΐου 2010:

« Η γιαγιά μου λεγόταν Ρίνα Νταλαγιάννη – Παπαγεωργίου και είχε το σπίτι της στην οδό Παύλου Μελά, εκεί κοντά που είναι το ΙΚΑ σήμερα.

Είχε ένα μαγαζάκι με μια πλεχτομηχανή στην οδό Λόρδου Βύρωνος και προσπαθούσε μέσα στην κατοχή και τη σκλαβιά να ζήσει την οικογένειά της .

Εκείνο το πρωί της  μαύρης μέρας της 25 Μαρτίου 1944, ξεκίνησε με τα πόδια για να πάει στο μαγαζί της. Είχε φτάσει σχεδόν κάπου εκεί κοντά στο Γυαλί Καφενέ όταν είδε τα Γερμανικά φορτηγά να περνούν μπροστά της φορτωμένα με τον κόσμο, τους Γιαννιωτοεβραίους, που τους έπαιρναν από τα Γιάννενα, κοντοστάθηκε και τους κοίταζε, είχε πολλές φιλενάδες Γιαννιωτοεβραίες που ερχόταν στο μαγαζί της.

Ξαφνικά άκουσε μια φωνή από τα φορτηγά που πέρναγαν, γύρισε και είδε μια από τις φιλενάδες της πάνω στο φορτηγό που της φώναξε:   

«Ώ, κυρά -  Ρίνα πιάσε τα κλειδιά από το σπίτι μου για να το προσέχεις» και της πέταξε μια αρμαθιά κλειδιά και ύστερα χάθηκε μέσα στο νερόχιονο.

Η γιαγιά η Ρίνα πήγε στο μαγαζί  της και έβαλε τα κλειδιά σε μια πρόκα στο τοίχο. Δεν πέρασε μια ώρα και στο μαγαζί εμφανίστηκε ένας Τζανταρμάς (χωροφύλακας)που της είπε αμέσως επιτακτικά: «Δώσμ΄τα κλειδιά τσ΄Οβριάς, φέρτα τώρα , που τάχς΄». Τούδωσε τα κλειδιά και του είπε: «πάρτα Χριστιανέ΄μ», κι΄ο «Τζανταρμάς» πήρε τα κλειδιά και πήγε στο σπίτι της Γιαννιωτοεβραίας για το πλιάτσικο που μόλις είχε αρχίσει.  

«Το Πλιάτσικο» ή αλλιώς η καταλήστευση των Εβραϊκών περιουσιών από Γιαννιώτες πολίτες 

Οι Γερμανοί από την πλευρά τους πήραν ότι ήθελαν. Το πρώτο πλιάτσικο διενεργήθηκε από Γιαννιώτες πολίτες, στις περιουσίες των εβραικών σπιτιών και εμπορικών μαγαζιών περίπου στις 3το μεσημέρι της ίδιας μέρας, δηλαδή  λίγες ώρες αργότερα με τον εκτοπισμό των Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας από τα Γιάννενα.

Οι Γερμανοί έδωσαν την άδεια στους πιο κοντινούς συνεργάτες τους να ανοίξουν τα μαγαζιά και να προχωρήσουν στο πλιάτσικο των αγαθών και σε ότι δήποτε άλλο ήταν χρήσιμο , ενώ ταυτόγχρονα τους επέτρεψαν να να γίνουν οι κύριοι ιδιοκτήτες σε Εβραϊκά σπίτια και μαγαζιά.

Ο Γενικός Διοικητής Ηπείρου Μιχαήλ Τσιμπρής που υπήρξε ο επίσημος συνεργάτης των Γερμανών έδωσε εντολή για την άμεση διανομή δηλαδή την καταλήστευση των Εβραϊκών περιουσιών στα Γιάννενα.

Στους επόμενους μήνες που ακολούθησαν από την ημέρα της εκτόπισης το πλιάτσικο ή αλλιώς η καταλήστευση των περιουσιακών στοιχείων των Γιαννιωτοεβραίων, συνεχιζόταν κανονικά με την επίσημη σφραγίδα των δωσίλογων και των συνεργατών των Ναζί στα Γιάννενα.

Το υπόμνημα του Δούμα Δημητρίου, (φωτο 1 και φωτο 2) που ήταν έμπορος Ιωαννίνων και το οποίο απευθύνεται στον Γενικό Διοικητή Ηπείρου, Μιχαήλ Τσιμπρή, με ημερομηνία 10 Ιουνίου 1944 είναι αρκετά αποκαλυπτικό καθώς καταγράφονται εν τω συνόλω όλες οι περιουσίες των Γιαννιωτοεβραίων μέσα σε μια τρισέλιδη αναφορά.

Είναι το υπόμνημα που παραμένει ο αδιάψευστος μάρτυρας  για τον τρόπο και την μεθοδολογία  με τον οποία καταπατήθηκαν και κυριολεκτικά καταληστεύθηκαν περιουσίες εμπορικών καταστημάτων  των Γιαννιωτοεβραίων, περιουσίες που διαμοίρασαν οι Γιαννιώτες συμπολίτες μου με την ανοχή και την συνεργασία της Γερμανικής Στρατιωτικής Διοίκησης Ιωαννίνων.    

Το έγγραφο (φωτο 3) απευθύνεται στον Γενικό Διοικητή Ηπείρου, Τσιμπρή Μιχαήλ. Η ημερομηνία του εγγράφου εμφανίζει ημερομηνία  13 Μαΐου 1944 σχεδόν ένα μήνα από την εκτόπιση των Γιαννιωτοεβραίων και αποτυπώνεται εμφανώς επί του εγγράφου η καταλήστευση των Εβραϊκών μαγαζιών στα Γιάννενα από τις Δημόσιες Υπηρεσίες.

Το έγγραφο (φωτο 4) που απευθύνεται στον Γενικό Διοικητή Ηπείρου, Τσιμπρή Μιχαήλ. Η ημερομηνία του εγγράφου εμφανίζει ημερομηνία  18 Μαΐου 1944 σχεδόν ένα μήνα από την εκτόπιση των Γιαννιωτοεβραίων και φανερώνει την αγωνία των Δημοσίων Υπηρεσιών να καρπωθούν κατόπιν εντολής του Γενικού Διοικητή Ηπείρου, τα εμπορικά καταστήματα των Γιαννιωτοεβραίων της πόλης των Ιωαννίνων. 

Στις 23 Ιανουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων», αναφέρεται στην στρατιωτική διαταγή, της ΥΙ Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ, η οποία καταγράφει την θλιβερή εικόνα του πλιάτσικου  όπως αυτό επιχειρείται από Γιαννιώτες πολίτες εις βάρος  των Γιαννιωτοεβραικών περιουσιών.

Η  συγκεκριμένη διαταγή είναι σαφής καθώς  αναφέρει ότι «πολλοί πολίτες καταστρέφουν Ισραηλιτικές περιουσίες» προξενώντας υλικές καταστροφές στα  σπίτια και αφαιρούν διάφορα υλικά, πόρτες, παράθυρα, κεραμίδια κλπ.

Επίσης η διαταγή της ΥΙ Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ  επισημαίνει ότι από τούδε και στο εξής, όποιος θα συλληφθεί να κλέβει περιουσιακά στοιχεία των Γιαννιωτοεβραίων θα παραπεμφθεί και θα τιμωρηθεί αυστηρά από το Στρατοδικείο. 

 Στις 25 Ιανουαρίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων», ανακοινώνει άλλη μια στρατιωτική διαταγή της ΥΙ Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ, που αναφέρει ότι  τα περιουσιακά στοιχεία των μελών της Εβραϊκής Κοινότητας Ιωαννίνων είναι υπό την προστασία και την εγγύηση που παρέχει ο ΕΛΑΣ και ο οποίος έχει καθορίσει σαν άμεσο διαχειριστή την  Επιμελητεία του Αντάρτη (ΕΤΑ).

Τέλος η διαταγή της ΥΙ Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ κλείνει με την αυστηρή προειδοποίηση προς όλους τους Γιαννιώτες ότι έως τις 25 τρέχοντος, θα πρέπει όλοι να δηλώσουν στην Επαρχιακή ΕΤΑ Ιωαννίνων,  όποια είδη έχουν στην κατοχή τους ή τα αγόρασαν από τις αρχές κατοχής και τα οποία προέρχονται από περιουσιακά στοιχεία των Γιαννιωτοεβραίων της πόλης των Ιωαννίνων.

Την 1η Απριλίου 1945, η Εφημερίδα Αγωνιστής, «καθημερινό Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής του Ε.Α.Μ  Γιαννίνων», μέσα από ένα πρωτοσέλιδο δίστηλο άρθρο  αποκαλύπτει τα έργα και τις ημέρες  όλων αυτών που συμμετείχαν στο «πλιάτσικο ή αλλιώς την καταλήστευση των περιουσιακών στοιχείων κινητών και ακινήτων της Γιαννιωτοεβραικής  Κοινότητας Ιωαννίνων.

«… Με τον άνανδρο και βάρβαρο διωγμό των συμπολιτών μας Εβραίων η περιουσία τους έμεινε στο έρμαιο των διαφόρων Τσιμπρήδων -  Φράντζηδων – πάτερ Αθανασίου κι΄όλου αυτού του έντιμου συναφιού…

 Η ρεμούλα και η κλεψιά που επικράτησε είναι κάτι που έγινε γνωστό σε όλη την Ήπειρο και για να καλύψουν τις βρωμιές τους έδιναν πότε – πότε και μερικά ψίχουλα στους υπαλλήλους ή σε κανένα χωριό.

Ο αξιότιμος κ. Γιαννής μετέφερε δεκάδες ολοκλήρων αυτοκινήτων εμπορευμάτων στην Αθήνα και τα πούλησε.

Ο Σεβασμιώτατος Σπυρίδων προέβη στην αγιώτατη πράξη της περισυλλογής μερικών αυτοκινήτων εμπορευμάτων για την Αθήνα.

 Πάτερ Αθανάσιος αφού επροίκησε όλες τις «ανεψιές»…με μερικές χιλιάδες πήχεις υφασμάτων χασέδων, κάμποτ και  κάμποσων δεκάδων σερβιτσιών κατά προτίμηση πολυτελείας, μερίμνησε για τον πλουτισμό της Μητρόπολης και του σπιτιού του με άλλα εμπορεύματα που ανακάλυψε προ ολίγου η Πολιτοφυλακή.

Ο κ. Φρόντζος δίπλα στα υψηλά του καθήκοντα δεν ξέχασε να εφοδιάσει και το σπίτι με μερικές δεκάδες κιβώτια από τα «ευτελή» αυτά πράματα και έτσι στις γενόμενες έρευνες βρέθηκε το υπόγειό του γεμάτο από κάσσες  υαλικών, σερβιτσιών, υφασμάτων, βενζινών κλπ…

…κάποιος άλλος  έντιμος κ. του συναφιού αφού ρήμαξε με τη σειρά του τις εβραϊκές αποθήκες , με την είσοδο του ΕΛΑΣ στα Γιάννενα βρέθηκε με μερικές εκατοντάδες τόπια στο σπίτι του και προνοώντας δυσάρεστα  απρόοπτα τα  τοποθέτησε στο νταβάνι ενός δημοσίου κτιρίου… λέγεται πως η τοποθέτηση και η απόκρυψη ανήκει στον υφασματέμπορα  κ. Μέρτζον χωρίς να είναι βέβαιο και αφήνεται στον ίδιο να μας το διευκρινίσει…»

Θεωρώ ότι τα παραπάνω κείμενο είναι αρκετά σαφές και αποκαλύπτει με ονοματεπώνυμο την βρώμικη συνεργασία αυτών των Γιαννιωτών πολιτών με τους Ναζί καθώς επίσης και την διαμόρφωση μιάς συγκεκριμένης οικονομικής ελίτ Γιαννιωτών πολιτών  που αναδείχτηκαν οικονομικά αλλά και πολιτικά στην μεταπολεμική Ελλάδα, στην πόλη μας τα Γιάννενα.

Είναι η κοινωνική και οικονομική ανάδειξη αυτών των ανθρώπων  που στηρίχτηκαν  πάνω στην καταλήστευση και στο «πλιάτσικο» της Εβραϊκής περιουσίας κινητής και ακίνητης των Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας, είναι οι Γιαννιώτες συμπολίτες μας που οικοδόμησαν την κοινωνική και οικονομική τους καταξίωση  πάνω στο αίμα της τραγικής κοινότητας των Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας.

Θεωρώ ότι θα πρέπει να ζητήσουμε μια βαθιά συγνώμη σαν Γιαννιώτες  από τους λιγοστούς εναπομείναντες Γιαννιωτοεβραίους στα Γιάννενα και να αναλογισθούμε νοερά την μνήμη όλων των άλλων Γιαννιωτοεβραίων της πόλης μας που άφησαν την τελευταία τους πνοή στα στρατόπεδα θανάτου του Άουσβιτς και του Μπιρκενάου.

Η Ιστορία και η κοινωνία ας μας κρίνει.

alekosrr@yahoo.gr

Αναρτήθηκε στην προσωπική ιστοσελίδα του Ζαν Κοέν στις 10 Ιουνίου 2010.

Η ελληνοποίηση των Βλάχων

Της Έφης Μήτσιου

H λέξη «Βλάχος» σημαίνει σήμερα, στον καθημερινό προφορικό λόγο, τον ‘άξεστο’, τον ‘χωριάτη’, αποκτώντας έτσι ένα υποτιμητικό σημασιολογικό περιεχόμενο. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτός ο όρος προσδιορίζει μια πραγματική ιστορική οντότητα, που εντάχθηκε στο ελληνικό έθνος με το τίμημα της μη περαιτέρω ανάπτυξής της. 

Πολλοί μύθοι υπάρχουν για την καταγωγή των Αρουμάνων ή αλλιώς Βλάχων, μιας εθνότητας με μακραίωνη ύπαρξη στην Ελλάδα και αλλού. Πάντως, ως φαίνεται, η επικρατέστερη εκδοχή είναι αυτή που στηρίζει την καταγωγή τους από θρακικούς και ιλλυρικούς γηγενείς πληθυσμούς.

Από τα μέσα του 19ο αιώνα οι λατινόφωνοι λαοί βόρεια του Δούναβη αναπτύσσουν μια λατινική συνείδηση αναζητώντας την κοινή καταγωγή. Ο ρουμανικός εθνικισμός επωφελείται από αυτή τη στροφή προς τη λατινικότητα και στρέφει την προσοχή του προς την ενσωμάτωση των Βλάχων στα εθνικά του ιδεολογήματα.

Από την άλλη, στον ελληνικό χώρο ξεκινά η προσπάθεια απόδειξης της ελληνικής καταγωγής των Βλάχων μέσα από την εθνική ιστοριογραφία, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη πολλές φορές τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα.

Ως κύριο μέσο για την οικειοποίησή τους χρησιμοποιείται αρχικά η εκπαιδευτική πολιτική. Από την πλευρά της, η Ρουμανία προωθεί ένα σχέδιο ίδρυσης σχολικών δικτύων κυρίως στα νότια Βαλκάνια, όπου ο αριθμός των Αρουμάνων ήταν πολυπληθής. Το ελληνικό κράτος, από τη μεριά του, επιστρατεύει δάσκαλους, κληρικούς, ιεραπόστολους για να εμφυσήσουν στους Βλάχους των περιοχών αυτών, την ελληνική εθνική συνείδηση.

Στις αρχές τους 20ου αιώνα, η επιτυχία της ρουμανικής διπλωματίας έθεσε τις πρώτες βάσεις της συζήτησης περί βλάχικης μειονότητας στον ελληνικό χώρο . Η ελληνική πλευρά προσπάθησε να αποτρέψει τα σχέδια της Ρουμανίας.

Εθνικός στόχος ήταν εξαρχής η ενσωμάτωση των μειονοτήτων στο εθνικό κορμό με οποιονδήποτε τρόπο. Το ελληνικό κράτος παρουσίαζε ‘μαγειρεμένα’ δεδομένα των απογραφών του, που έδειχναν άλλοτε πολύ μικρό αριθμό Βλάχων στα εδάφη του και άλλοτε πολύ μεγάλο αριθμό ελληνόφωνων Βλάχων.

Μέσω της προπαγάνδας και της βίας από τοπικούς φορείς, υπήρξε συστηματική προσπάθεια να αποδυναμωθεί η εκπαίδευση σε αρουμανικά σχολεία.

Η σοβαρότερη προπαγανδιστική πρακτική, ωστόσο, ήταν ο διαχωρισμός σε ελληνόφωνους κατοίκους και σε ρουμανίζοντες. Σε αυτή την διάκριση δεν υπήρχε πουθενά η έννοια Βλάχος, σα να μην αναγνωριζόταν  καθόλου η ύπαρξή τους. Με άλλα λόγια, μόνο όποιος μιλούσε την ελληνική θεωρείτο Έλληνας.

Η κατάσταση οξύνθηκε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ορισμένοι Βλάχοι της Πίνδου εκμεταλλεύτηκαν την ιταλική προσέγγιση, η οποία έβλεπε τους Βλάχους ως ιταλικής καταγωγής και συμμάχησαν με τον Μουσολίνι. Πήραν την άδεια του και ιδρύθηκε το επονομαζόμενο Πριγκιπάτο της Πίνδου, το οποίο διέλυσε ο Βελουχιώτης.

Μεταπολεμικά και θεωρώντας ως ύστατη εθνική προδοσία την σύμπραξη με την Ιταλία, η ελληνική ιστοριογραφία τους αντιμετώπισε μέσα από μια καθ’ όλα εθνικιστική σκοπιά.

Η καθημερινότητα των Αρουμάνων γινόταν ολοένα και πιο δύσκολη. Στα σχολεία απαγορευόταν η χρήση της μητρικής τους γλώσσας. Αν σε κάποιο παιδί ξέφευγε κάποια λέξη, το ξύλο ήταν η άμεση απάντηση. Δεν επιτρεπόταν ούτε στις γειτονιές τους η χρήση των βλάχικων. Οι μαρτυρίες της εποχής για τη βία της αστυνομία καθώς και απλών πολιτών εναντίον τους, είναι χαρακτηριστικές.

Στις δεκαετίες του 1950 και 1960 τα πράγματα έβαιναν προς ομαλοποίηση, όχι επειδή αποδυναμώθηκε ο εθνικισμός, αλλά  γιατί οι Βλάχοι είχαν πλήρως εγκολπωθεί στο ελληνικό εθνικό γίγνεσθαι.  Πλέον,  δεν ετίθετο ζήτημα εθνικής συνείδησης, μιας και αυτό είχε λυθεί με ‘συνοπτικές διαδικασίες’ στο παρελθόν.

Η στάση των ίδιων των Βλάχων απέναντι στις πρακτικές του ελληνικού κράτους, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί παθητική, με εξαίρεση το παράδειγμα της Πίνδου. Στην συνείδησή τους η λέξη Έλληνας δεν σήμαινε τίποτε άλλο παρά τον πλούσιο έμπορο, τον ντόπιο κ.τ.λ. Δεν έβλεπαν καμία κοινή ιστορική καταγωγή, αλλά μια κοινωνική συνύπαρξη.

Οι περισσότεροι μιλούσαν ελληνικά παράλληλα με τη μητρική τους γλώσσα, χωρίς αυτό να αποτελεί απόδειξη εθνικής συνείδησης. Η ελληνική ήταν η γλώσσα του εμπορίου, του σχολείου και της δημόσιας σφαίρας.

Η Βλάχικη γλώσσα είναι μόνο προφορική και όχι γραπτή. Σήμερα έχουμε χάσει μία μεγάλη ευκαιρία να έχουμε σε γραπτή μορφή ένα λατινογενές ιδίωμα, το οποίο προέρχεται από την ρωμαϊκή εποχή. Αν και στα τέλη του 18ου αιώνα είχε γίνει μια προσπάθεια από τους διανοούμενος της διασποράς για τη δημιουργία λεξιλογίου, ωστόσο ο εθνικισμός δεν επέτρεψε την ανάπτυξη της.

*Η Έφη Μήτσιου είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ιστορίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο

Ο ολοκληρωτισμός της αρχαίας Σπάρτης ως βασική πηγή έμπνευσης κάθε εθνικιστή και φασίστα στην Ελλάδα

Του Νάσου Θεοδωρίδη
Αν κανείς θέλει να ανακαλύψει ποιο είναι το πρότυπο οργάνωσης της κοινωνίας που επιθυμεί να επιβάλει η Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα, τότε, κατά τη γνώμη μου, δεν έχει παρά να ανατρέξει στο άκρως αντιδημοκρατικό, ανελεύθερο και αυταρχικό καθεστώς που επικρατούσε στην αρχαία Σπάρτη, όπου τα πάντα ήταν οργανωμένα με βάση τη στρατιωτική πειθαρχία, αλλά και κυριαρχούσε η σκληρότητα και η απανθρωπιά ενάντια σε κάθε αδύναμο πλάσμα, όπως π.χ. στους ανάπηρους.

Ο κάθε Σπαρτιάτης, από τη γέννησή του μέχρι και τη στιγμή του θανάτου, ήταν ταγμένος να υπηρετεί την Πολιτεία. Με γνώμονα αυτή την αρχή, η αγωγή την οποία λάμβανε αποσκοπούσε στην προετοιμασία του γι' αυτόν τον σκοπό. Όταν ένα αγόρι ερχόταν στη ζωή, ο πατέρας του είχε την υποχρέωση να το στείλει για επιθεώρηση. Τα γηραιότερα μέλη της φυλής, διαπίστωναν την ευρωστία και την αρτιμέλεια του παιδιού, επιτρέποντας στους γονείς του να το αναθρέψουν. Σε εναντία περίπτωση, το εγκατέλειπαν στον Καιάδα, επαφιέμενο στην τύχη. Το βάραθρο στο οποίο εγκαταλείπονταν τα μη αρτιμελή νεογέννητα, στον Ταΰγετο, λεγόταν "Αποθέτες". Πρέπει δε να διευκρινιστεί ότι δεν θανατώνονταν, απλώς εγκαταλείπονταν ώστε είτε να πεθάνουν από έλλειψη φροντίδας, είτε να τα βρει κάποιος και να τα αναθρέψει, εκτός όμως του λακωνικού γένους. Η επιθεώρηση των νεογέννητων, γινόταν σε έναν χώρο ο οποίος ονομαζόταν "Λέσχη". Επρόκειτο για την περιοχή όπου οι Σπαρτιάτες συγκεντρώνονταν προκειμένου να επιδοθούν στις στρατιωτικές και αθλητικές τους ενασχολήσεις. Η συγκατάθεση των επιθεωρούντων, ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για την ένταξη ενός παιδιού στη λακωνική φυλή. Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος (Αγησίλαος, 12), ουδείς γονέας δεν εδικαιούτο να αναθρέψει το παιδί του, εάν δεν υπήρχε προηγουμένως έγκριση της Πολιτείας.

Εφ' όσον το αγόρι αποδεικνυόταν ότι ήταν αρτιμελές, οι γονείς το ανέτρεφαν έως τα επτά του έτη. Ακολούθως εντασσόταν σε ένα σύστημα δημοσίας εκπαιδεύσεως, η οποία ήταν γνωστή ως "Αγωγή". Έκτοτε, τα παιδιά ζούσαν σε ομάδες, οι οποίες διαρθρώνονταν σε ίλες και αγέλες και "βούες". Στην ηλικία των είκοσι ετών, η εκπαίδευση κορυφωνόταν και οι νέοι αποκαλούνταν πλέον "είρενες". Η σκληρή και συνεχής εκγύμναση, η λιτή διατροφή και ο λιτός ιματισμός, η διδαχή της καρτερικότητας και του σεβασμού, αποτελούσαν συστατικά στοιχεία της "αγωγής" των Λακώνων. Οι στόχοι της εκπαιδευτικής αυτής διαδικασίας δεν ήταν αμιγώς στρατιωτικοί, αλλά και ευρύτερα κοινωνικοί. Οι νέοι Σπαρτιάτες επιδίδονταν στην απόκτηση των αρετών, στην εμπέδωση δηλαδή της "αιδούς" (του σεβασμού) αλλά και της "πειθούς", δηλαδή της υπακοής. Για την εμπέδωση της αγωγής, η Πολιτεία είχε ορίσει υπευθύνους οι οποίοι ονομάζονταν "Παιδονόμοι" και ασκούσαν ηθοπλαστικό, μορφωτικό και εποπτικό έργο επί των παίδων. Το αξίωμα αυτό καταλάμβαναν άτομα διακεκριμένα από ηθικής, πνευματικής και σωματικής απόψεως. Οι παιδονόμοι στο έργο που καλούνταν να επιτελέσουν, επικουρούνταν από τους "μαστιγοφόρους", οι οποίοι ασκούσαν ρόλο φυλάκων και ελεγκτών της συμπεριφοράς των εκπαιδευομένων νέων. Σημαντικό ρόλο επίσης διαδραμάτιζαν οι είρενες, οι οποίοι ασκούσαν καθήκοντα βοηθού παιδονόμου. Ο αρχηγός όλων των ομάδων, μεριμνούσε για την στρατιωτική αγωγή, τις σωματικές ασκήσεις, τον χορό, τη μουσική και τη γραφή των νέων, εν ολίγοις μεριμνούσε για την σωματική, πνευματική και ηθική τους διάπλαση, με γνώμονα τις επιταγές της Πολιτείας.

Κάθε ίλη νέων, επέλεγε ως αρχηγό της τον, κατά γενική παραδοχή, άριστο μεταξύ των εκπαιδευομένων, ο οποίος επιφορτιζόταν με το έργο της οργανώσεως των αγώνων και των συσσιτίων. Προεξάρχουσα θέση στην ιεραρχία, έναντι των παιδονόμων, των μαστιγοφόρων και των ειρένων, κατείχαν οι Άρχοντες, οι οποίοι ήταν πολίτες Σπαρτιάτες, άνω των τριάντα ετών, με αντικείμενο των καθηκόντων τους την άσκηση γενικής εποπτείας και διοικητικού ελέγχου. Η νωχελικότητα, η φυγοπονία και η επίδειξη αδιαφορίας προς την πατρίδα, ήταν φαινόμενα άγνωστα στην αρχαία Σπάρτη, τα οποία και εάν ακόμη ενέσκηπταν, αντιμετωπίζονταν εν τη γενέσει τους με την στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων του αμφισβητία. Ένα μέτρο το οποίο εδραζόταν σε μία βάση απολύτως λογική, σύμφωνα με την οποία δεν ήταν ηθικό και δίκαιο να αποφαίνεται περί των ζητημάτων της Πολιτείας, κάποιος ο οποίος εμπράκτως την υπονομεύει ή στην καλύτερα των περιπτώσεων αδιαφορεί για την τύχη αυτής. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πόλη της Σπάρτης πάντοτε παρέμενε ατείχιστη, και αυτό προκειμένου να μην εφησυχάζονται οι πολίτες της, και να μην παραμελούν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις και το έργο της εκγύμνασης. Ο νέος εκείνος ο οποίος θα έφευγε από την Πολιτεία δίχως να έχει εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις και επέστρεφε αργότερα, θα αντιμετώπιζε την θανατική ποινή.

Στην Αρχαία Σπάρτη, η στρατοκρατική αντίληψη της ζωής έβρισκε την αποκορύφωσή της μέσα από την αντίληψη ότι η υπηρεσία και η προσφορά προς την Πατρίδα, έχει ισόβια διάρκεια και δεν εξαντλείται σε μία τυπική θητεία, όπως συμβαίνει σήμερα. Οι άρρενες υποχρεούνταν να επιδίδονται σε στρατιωτική αγωγή, και να τίθενται σε στρατιωτική υπηρεσία έως και τα 60 τους έτη. Μέχρι αυτή την ηλικία, είχαν καθήκον να γυμνάζονται, και γενικά να τελούν σε καλή φυσική κατάσταση και ετοιμότητα, πρόθυμοι να αγωνισθούν "υπέρ βωμών και εστιών" μόλις κληθούν υπό τα όπλα.

Ο γάμος ήταν θεσμός υποχρεωτικός, για όλο τον ελεύθερο και υγιή πληθυσμό. Οι νόμοι προέβλεπαν την τιμωρία όσων παντρεύονταν σε μεγάλη ηλικία, καθώς και των γυναικών εκείνων, που παντρεύονταν σε μικρή ηλικία. Ειδικές ποινές προβλέπονταν για τον "οψιγάμιον", καθώς και για τον "κακογάμιον". Ο Πλούταρχος (Λύσανδρος, 2), αναφέρεται στην περίπτωση του βασιλιά Αρχιδάμου, τον οποίο τιμώρησαν οι 'Έφοροι, διότι νυμφεύθηκε γυναίκα πολύ μικρής ηλικίας και συνεπεία τούτου του γεγονότος, δεν ήταν δυνατόν να γεννηθούν άρτια τέκνα.

Οι άνδρες που έμεναν ανύπανδροι, αντιμετώπιζαν ποινές και επιτιμήσεις, ενώ παράλληλα αποκλείονταν από την παρακολούθηση των "Γυμνοπαιδιών", τον δε Χειμώνα η Πολιτεία τους υποχρέωνε να βαδίζουν εντός κύκλου επί της αγοράς. Εκεί τραγουδούσαν ένα, μειωτικού χαρακτήρα τραγούδι, το οποίο ανέφερε ότι δικαίως υφίστανται αυτή την αντιμετώπιση. Χαρακτηριστική των ηθών και των αντιλήψεων που επικρατούσαν στην Σπάρτη περί των αγάμων, είναι η περίπτωση του Στρατηγού Δερκυλίδα. Ο Δερκυλίδας, αν και διακεκριμένος στο πεδίο της μάχης, αντιμετωπιζόταν αρνητικά ως άγαμος, γεγονός το οποίο δικαιολογούσε την επίδειξη μειωμένου σεβασμού προς το πρόσωπό του. Όταν λοιπόν ο στρατηγός Δερκυλίδας, θέλησε να καθίσει κάπου και τα καθίσματα ήταν κατειλημμένα από νέους, ο νέος στον οποίο απευθύνθηκε για να σηκωθεί, δεν του παραχώρησε τη θέση του, λέγοντάς του επιγραμματικά "Στρατηγέ δεν έχεις το γιο που θα δώσει το κάθισμά του σε εμένα".

Επειδή η αποστολή της οικογένειας στην Σπάρτη ήταν η γένεση υγιών παιδιών, ο άνδρας μπορούσε να συγκατατεθεί ώστε η γυναίκα του να συνευρεθεί με έναν άλλο Σπαρτιάτη, προκειμένου να προκύψει από την ένωσή τους ένα υγιές τέκνο, χωρίς αυτό να θεωρείται καθόλου επιλήψιμο. Χρέος των νέων γενεών, ήταν να υπερβούν τους πρεσβυτέρους, σε γενναιότητα και σε πολεμικά κατορθώματα, όσο και σε ειρηνικά έργα. Υπόμνηση αυτού του στόχου, αποτελούσε και η υπόσχεση "Αμες δε γεσόμεθα, πολλώ κάρρονες" (εμείς θα γίνουμε πολύ καλύτεροί σας), την οποία έδιδαν οι έφηβοι στις μεγαλύτερες γενεές. Στα ειρηνικά έργα, εντάσσεται και η ανάπτυξη του Πολιτισμού, περί του οποίου ελάχιστα έχουν γίνει γνωστά, καθώς η αρχαία Σπάρτη κείται θαμμένη κάτω από τη σύγχρονη πόλη, όχι βέβαια τυχαία... Ο εντοπισμός ομοφυλοφιλικής συμπεριφοράς είχε βαριές συνέπειες, και ο πέλεκυς του νόμου ήταν αμείλικτος (απώλεια πολιτικών δικαιωμάτων, εξορία, θανάτωση).

Σε ό,τι αφορά τη φιλοξενία ξένων, αρχικά η Σπάρτη, όπως κι ο υπόλοιπος ελληνικός κόσμος , ήταν θετική. Όταν όμως οι Λακεδαιμόνιοι διαπίστωσαν ότι το μέτρο αυτό ενείχε κινδύνους αλλοίωσης της φυσιογνωμίας, των ηθών και των εθίμων της Σπαρτιατικής Πολιτείας, θέσπισαν τη ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΟΤΑΤΗ ξενηλασία, δηλαδή την απαγόρευση φιλοξενίας ξένων στην πόλη τους. Το σκεπτικό υπό το οποίο επεβλήθη αυτό το μέτρο, εξηγεί ο Ξενοφών (Λακεδ. Πολιτεία, 14.4), αναφέροντας ότι υπαγορεύθηκε από την θέλησή τους να διαφυλαχθεί αμίαρος ο χαρακτήρας της Σπάρτης, και ανεπηρέαστος από ξένες συνήθειες. Ο Ηρόδοτος, αναφέρει ότι καθ' όλον τον ιστορικό βίο της Σπάρτης, κατεγράφησαν δύο και μόνο πολιτογραφήσεις αλλοδαπών. Αντίστοιχα, η έξοδος από την πόλη-κράτος ήταν εξαιρετικά δύσκολη για τους Σπαρτιάτες, προκειμένου να μείνουν ανεπηρέαστοι από ξένα ήθη. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η Πολιτεία χορηγούσε ειδική άδεια αποδημίας. Δηλαδή βλέπουμε ένα συνδυασμό φασισμού και σταλινισμού !! Ό,τι χειρότερο, και μάλιστα μέσα σε μια έξαρση μιλιταριστικού υπερπατριωτισμού !!...Τα πράγματα ήταν ακόμη χειρότερα με τους σκλάβους που αποκαλούνταν είλωτες, που οι επαναστάσεις τους σημαδεύουν την ιστορία της Σπάρτης κατά την κλασική εποχή, και οι οποίοι έθεσαν πολλές φορές σε κίνδυνο την ύπαρξη της πόλης. Ήταν τόσος ο φόβος για τις επαναστάσεις αυτές, ώστε ο Πλάτωνας στουςΝόμους συνιστούσε να μην υπάρχουν σε μια πόλη δούλοι της ίδιας καταγωγής και που να μιλούν την ίδια γλώσσα. Πάντως για το ζήτημα της καταγωγής τωνειλώτων ούτε κατά την αρχαιότητα υπήρχε συμφωνία απόψεων, πράγμα που οδήγησε ορισμένους σύγχρονους ιστορικούς να αμφισβητήσουν την προδωρικήτους καταγωγή. Η επικρατέστερη άποψη είναι ότι οι είλωτες ήταν απόγονοι πληθυσμών που υπο­τάχθηκαν από τους Δωριείς κατακτητές και υποβιβάστηκαν σε δούλους. Την ίδια τύχη είχαν αργότερα και οι Μεσσήνιοι. Αλλά και στις δύο περιπτώσεις το γεγονός της κατάκτησης παραμένει ο βασικός άξονας ερμηνείας.

Μερικοί σύγχρονοι ωστόσο υπέθεσαν ότι η ειλωτεΐα στη Σπάρτη ήταν αποτέλεσμα μιας οικονομικής εξέλιξης ανάλογης με εκείνη που πρέπει να γνώρισε η Αττική τον 7ο αιώνα. Ενώ όμως στην Αττική ο Σόλων χάρισε την ελευθερία στους χωρικούς που είχαν υποδουλωθεί λόγω των χρεών τους προς τους μεγάλους γαιοκτήμονες, στη Σπάρτη δεν συνέβη το ίδιο, με απο­τέλεσμα την ειλωτεία. Η θεωρία αυτή μπορεί να φαίνεται ενδιαφέρουσα εκ πρώτης όψεως, με τον παραλληλισμό που επιχειρεί μεταξύ Αθήνας και Σπάρ­της. Στηρίζεται όμως σε ένα γεγονός που μπορεί να αμφισβητηθεί: την απου­σία κάθε ίχνους επιβίωσης κάποιας προδωρικής διαλέκτου στη Λακωνία.

Δεν θα μπορούσε να δοθεί μια κατηγορηματική απάντηση. Έχουμε ήδη εκφράσει τις επιφυλάξεις μας για την ερμηνεία των δομών του σπαρτιατικού κράτους με βάση τη δωρική κατάκτηση. Τη δεύτερη αυτή ερμηνεία θα έπρε­πε να τη δεχτούμε; Προσκρούει σε μία παράδοση κατά την οποία οι είλωτες, τουλάχιστον αρχικά, αποτελούσαν περιουσία της κοινότητας των Σπαρτια­τών. Ακόμη κι αν η παράδοση αυτή απορρέει από το γενικότερο «μυστήριο» που καλύπτει τη σπαρτιατική κοινωνία, είναι γεγονός ότι μεταξύ των ειλώ­των υπήρχαν δεσμοί, που εξηγούν και τις συχνές επαναστάσεις τους. Άλλωστε οι μαρτυρίες των αρχαίων συγγραφέων, και ο παραλληλισμός που έκα­ναν μεταξύ της σπαρτιατικής ειλωτείας και άλλων ανάλογων μορφών εξάρ­τησης, μας κάνουν να σκεφτούμε ότι η υποδούλωση των χωρικών ήταν ένα πολύ πιο διαδεδομένο φαινόμενο, το οποίο απλώς στη Σπάρτη κατά κάποιον τρόπο συστηματοποιήθηκε.

Ο είλωτας δεν μπορούσε να πουληθεί ή να νοικιαστεί, αφού δεν αποτε­λούσε ιδιωτική περιούσια. Παρέμενε «δεμένος» με τον κλήρο και κατέβαλλε τέλη στον ιδιοκτήτη του κλήρου όπου εργαζόταν, αλλά μπορούσε να διαθέσει ελεύθερα το πλεόνασμα, πράγμα που του προσέφερε μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία απ’ όση είχαν οι συνηθισμένοι δούλοι. Προφανώς τα τέλη αυτά ήταν ιδιαίτερα υψηλά. Ο Τυρταίος, ποιητής σύγχρονος του Β’ Μεσσηνιακού πολέμου, παρομοιάζει τους Μεσσήνιους είλωτες με «γαϊδούρια που λυγίζουν από το βάρος και φέρνουν στον κύριο τους το μισό της συγκομιδής τους». Φαί­νεται όμως ότι αργότερα τα τέλη σταθεροποιήθηκαν, προκειμένου να εξασφα­λίζουν τη συνεισφορά του Σπαρτιάτη στο συσσίτιο. Αυτό τουλάχιστον προκύ­πτει από τη μαρτυρία του Πλούταρχου, που βέβαια είναι πολλές φορές αμφι­σβητήσιμη, αλλά απηχεί μια παράδοση την οποία δεν μπορούμε και να απορ­ρίψουμε εντελώς. Επιπλέον η κατάσταση των δούλων της Κρήτης, που τη γνω­ρίζουμε αρκετά καλά χάρη στην περίφημη επιγραφή της Γόρτυνας. και με τους οποίους συχνά συγκρίνονταν οιείλωτες, επιβεβαιώνει την πραγματικότητα αυτής της κατά το ήμισυ ελευθερίας των ειλώτων στο οικονομικό επίπεδο.

Οι είλωτες ήταν κυρίως χωρικοί. Γι’ αυτό και μόνο, είχαν σημαντική θέση στη ζωή της πόλης. Ένας αρχαίος γραμματικός υποστηρίζει ότι οι είλωτες βρίσκονταν σε μια ενδιάμεση κατάσταση, μεταξύ δούλου και ελεύθερου. Πρέπει όντως να μπορούσαν να έχουν οικογένεια, και η ζωή τους να ήταν κατά το ήμισυ ανεξάρτητη. Ίσως να είχαν ακόμη και το δικό τους σπίτι, τα δικά τους εργαλεία δουλειάς. Κι ωστόσο οι αρχαίοι συγγραφείς, κυρίως οι αθηναίοι, επέμεναν στην άσχημη αντιμετώπιση και τις βίαιες ταπεινώσεις που υφίσταντο οι είλωτες.Η καταπιεστική αντιμετώπιση των ειλώτων από τη σπαρτιατική εξουσία ήταν ασφαλώς αποτέλεσμα του στρατοκρατικού χαρακτήρα αυτής της πόλης - κράτος

Με άλλα λόγια, συμπεραίνουμε ότι η σπαρτιατική κοινωνία είναι παράδειγμα προς αποφυγήν για κάθε δημοκράτη και ελεύθερο άνθρωπο.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Trakya'nın Sesi (Θρακική Φωνή).

Ο μύθος της μεγάλης ομογένειας

Του Γιάννη Βασιλάκου*

Οι Έλληνες αρέσκονται να κατασκευάζουν μύθους και να τους πιστεύουν ως αδιάσειστα γεγονότα, πράγμα που εξηγεί, ως ένα σημείο, και τη διαχρονική κακοδαιμονία τους. Ένας από τους αγαπημένους μύθους της μόδας που διακινείται επίμονα τελευταία, λόγω της βαθιάς ελληνικής κρίσης, είναι αυτός που σχετίζεται με τον απόδημο ελληνισμό (τη «μεγάλη δεύτερη Ελλάδα», τον «δεύτερο πνεύμονα του οικουμενικού ελληνισμού» και πολλά ηχηρά παρόμοια) ως αγκωνάρι της δεινά χειμαζόμενης γενέτειρας. Ακόμη και ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς δεν απέφυγε την πεπατημένη αφού, σε συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα «Χάντελσμπλατ» (5/10/2012) μεταξύ άλλων δήλωσε: «Είμαστε ένας εργατικός και ταλαντούχος λαός: κοιτάξτε τους Έλληνες στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία, στη Γερμανία και σε όλον τον κόσμο. Βρίσκονται παντού και είναι παντού επιτυχημένοι. Το DNA είναι καλύτερο από ό,τι η κατάσταση της χώρας μας».

Ατυχής δήλωση, μία από τις τόσες γνωστές «κορόνες» των Ελλήνων πολιτικών στις οποίες μας έχουν συνηθίσει. Επειδή όμως αυτό το τροπάρι τείνει να γίνει αξίωμα, οφείλω να απομυθοποιήσω κάποιες πτυχές του. Δηλαδή ορισμένες χρόνιες πλάνες, ψευδαισθήσεις και αναλήθειες αναφορικά με τον απόδημο ελληνισμό.

Καταρχάς το ότι οι Έλληνες «βρίσκονται παντού» δεν πρέπει να αποτελεί καύχημα και θριαμβολογία αλλά αδιάψευστη απόδειξη της διαχρονικά παταγώδους αποτυχίας της μητέρας (ή μήπως μητριάς;) πατρίδας και των εκάστοτε μεταπολεμικών κυβερνήσεών της να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων - ή απλούστατα να ζήσει τα παιδιά της. Οι Έλληνες δεν μεταναστεύουν από επιλογή αλλά εξ ανάγκης. Επειδή στην πατρίδα δεν υπάρχει κανένα μέλλον γι' αυτούς, προπάντων όμως για τα παιδιά τους.

Δεύτερον, το κατά κόρον επαναλαμβανόμενο «τροπάρι» ότι οι απόδημοι «είναι το καλύτερο, το εκλεκτότερο κομμάτι του ελληνισμού» και ότι «είναι παντού επιτυχημένοι» είναι ανακριβές και ανυπόστατο. Πώς και από πού τεκμαίρεται; Το ότι υπάρχουν κάποιοι (λίγοι) δισεκατομμυριούχοι ομογενείς στις ΗΠΑ, λ.χ., και ορισμένοι (περισσότεροι) πολυεκατομμυριούχοι ομογενείς στην Αυστραλία, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι εκπατρισμένοι Έλληνες είναι μεγιστάνες! Αντιθέτως, επίσημα στοιχεία καταδεικνύουν το εντελώς αντίθετο. Στοιχεία της πρόσφατης απογραφής αποκαλύπτουν ότι η πλειονότητα των μελών της παροικίας μας ζει «με λιγότερα από 300 δολάρια την εβδομάδα» (εφημ. «Νέος Κόσμος» Μελβούρνης, 16/8/2012). Όταν λοιπόν, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η πλειονότητα των ομογενών ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, και μάλιστα σε μία από τις πλουσιότερες χώρες του δυτικού κόσμου, αναρωτιέμαι πόσο... «επιτυχημένοι» μπορεί να είναι οι ομογενείς που διαβιούν σε λιγότερο «τυχερές» χώρες του πλανήτη...

Τρίτον, βαυκαλιζόμαστε για την επαγγελματική και κοινωνική άνοδο των εκπατρισμένων Ελλήνων, αλλά κανείς δεν κάνει τον κόπο να αναφέρει λέξη για τα απίστευτα ποσοστά των περιθωριακών ομάδων ελληνικής καταγωγής στην κατ' ευφημισμόν «τυχερή χώρα» των Αντιπόδων: τοξικομανών, αλκοολικών, ψυχασθενών, εγκληματιών, αστέγων, απόρων κτλ.

Συμπέρασμα: αν θέλουμε να δούμε τα πράγματα νηφάλια, η αλήθεια είναι ότι οι Έλληνες της διασποράς δεν είναι ούτε καλύτεροι ούτε και χειρότεροι από τους Ελλαδίτες συμπατριώτες τους. Τηρουμένων πάντα των αναλογιών, έχουν πανομοιότυπα συμπλέγματα και προβλήματα με τους Ελλαδίτες: ατομοκεντρισμό, μικρομεγαλισμό, ματαιοδοξία, εθνικισμό, παραγοντισμό (ή «προεδριλίτιδα»), ασυνεννοησία, ημιμάθεια κ.ά. Ο απανταχού, εντός κι εκτός Ελλάδος ελληνισμός, είναι τόσο ανεπανόρθωτα κατακερματισμένος και αλληλοσπαρασσόμενος που όχι μόνο τη γενέτειρα δεν μπορεί να βοηθήσει αλλά, συχνά, ούτε καν τον ίδιο του τον εαυτό.

Λυπάμαι που θα απογοητεύσω τους ρομαντικά αφελείς, αλλά η δεινώς χειμαζομένη πατρίδα μηδαμινά πράγματα μπορεί να περιμένει από τα ξενιτεμένα παιδιά της, αφού και ο «δεύτερος πνεύμονάς» της είναι εξίσου ανεπανόρθωτα λαβωμένος όσο και ο πρώτος. Ούτε όμως και οι απόδημοι έχουν να προσδοκούν οτιδήποτε πλέον από την πολλαπλώς χρεοκοπημένη μητέρα-πατρίδα. Απόδειξη αυτού δεν είναι μόνο η πανθομολογούμενη παταγώδης αποτυχία του ευρωβόρου Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού αλλά και το προσφάτως ιλαροτραγικό φιάσκο των... ανύπαρκτων 600 δισ. δολαρίων κάποιων μπρούκληδων Ελληνοαμερικανών που βάλθηκαν να σώσουν ντε και καλά τη χρεοκοπημένη Ελλάδα!

Ο Γιάννης Βασιλακάκος είναι πανεπιστημιακός, διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Μελβούρνης. Διετέλεσε συντονιστής στο Δίκτυο Πολιτισμού του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού (ΣΑΕ Ωκεανίας, 1999-2006).